Laat Corona geen excuus zijn om brakke banken van hun rommel af te helpen

Uitlegvideo in twee minuten bij WNL: hier. De langere technische uitleg is op deze site te lezen. Voorlopig houdt onze MinPres Rutte zijn poot stijf en weigert hij mee te gaan in het principe van de eurobonds, die nu 'European Safe Assets' of Coronabonds heten. Het is te hopen dat hij de druk uit Brussel blijvend kan weerstaan. Met Europese solidariteit is niks mis. Maar de voorgestelde methode betrekt reeds bestaande obligaties van overheden en banken bij de oplossing van een medisch probleem, terwijl die banken nog ziek waren van de vorige kredietcrisis. Die is nooit echt opgelost. De coronacrisis en de vorige kredietcrisis zijn twee losstaande problemen en vermenging van de discussie maakt niemand beter.

Lees meer

In een plaatje: COVID-19 heeft de potentie om de grootste economische ramp in een eeuw te worden

Langzaam maar zeker daalt het besef in dat de beperkende maatregelen nog wel even zullen duren en een enorm effect op de economie gaan hebben. Maar hoe groot? Soms zegt een plaatje meer dan duizend woorden. De FED van St. Louis (FRED) publiceert de wekelijkse stand van de aanvragen van werkloosheidsuitkeringen. Dat zijn er nu drie miljoen. In vergelijking met de vijf vorige grote recessies ziet dat er zo uit. Hang in there people.

Brond: FRED. @ Arno Wellens

Lees meer

Iemand (wie?!) verdiende vorig jaar 13 miljoen euro bij Deutsche Bank

Hoe gaat het met de vrienden uit Frankfurt? De grootste bank van Duitsland heeft een balansprobleem, dat moet wel. Anders staat de koers niet zo laag. Het komende decennium zal er geen dividend worden uitgekeerd, want er zitten nog wat lijken in de kast. Dat was bekend (deel 1, deel 2, deel 3). Deze week kwam Deutsche Bank met de jaarcijfers. De volledige analyse komt maandag, voor nu de crowdsource-vraag: wie verdient er vanuit het niets ineens dertien en misschien wel veertien miljoen euro per jaar? Achterin het jaarverslag vinden we een staatje met het aantal ‘high earners’, gegroepeerd per miljoen euro per jaar.  


Afgunst is natuurlijk een teken van kleingeestigheid. Maar opvallend is het wel. Bankiers hebben hun salaris zien krimpen en lucratieve bonusregelingen zijn verdwenen. Op deze manier is er niet veel meer aan, eigenlijk. Er zijn ook maar minstens vijf maar waarschijnlijk elf kopstukken die meer verdienen dan de vijf miljoen van CEO Christian Sewing, het beloningsgebouw is wat afgeplat zullen we maar zeggen. Deze onbekende grootverdiener verdient echter twee keer zoveel als zijn eerste achtervolger. De raad van bestuur zag de totale beloning in een jaar dalen van 56 naar 36, ter vergelijking. Uit pure interesse de vraag: wie is het en hoe krijg je dit voor elkaar, onder de huidige omstandigheden?


De cijfers van Deutsche Bank blijven overigens problematisch. Het goede nieuws is dat de netto rentemarge (de beste maatstaf voor de omzet) voor het tweede jaar op rij toeneemt, net als de deposito’s van aangesloten spaarders en de bijbehorende leningen. Dat betekent dat de kernbank (alle onderdelen die niet onder de Capital Release Unit (CRU) vallen en niet afgestoten worden) een lichte groei laat zien. Uiteindelijk is dat wat een bank moet doen: spaargeld aantrekken en uitlenen aan ondernemers. Het vervelende is wel dat het verlies van ruim 5 miljard groter is dan het verlies in de CRU. Dat betekent dat ook de onderdelen die Deutsche Bank niet wil afstoten, samen nog niet winstgevend zijn.


Dat verschijnsel heeft wel deels een fiscale oorzaak. Het verlies na belasting is twee keer zo hoog als het verlies voor belasting (van 2,6 miljard). Deutsche Bank heeft afgeschreven op goodwill en mag dat niet meenemen als operationeel verlies, zo gaan die dingen. Ook is de actieve belastinglatentie aangepast. Omdat Deutsche Bank recentelijk verlies heeft gemaakt is er een pot met compensabele verliezen opgebouwd, waarmee winsten in de toekomst verrekend kunnen worden. Kennelijk is die te optimistisch ingeschat. Of een dergelijk combinatie (een verlies maken en toch met vennootschapsbelasting te maken krijgen) zich in de toekomst gaat herhalen is lastig in te schatten. Wel is duidelijk dat de bank inzet op krimp. Door het verlies is het eigen vermogen verder geslonken, maar het overtollige kasgeld is ook weer gebruikt om de schulden op lange termijn in te lossen.


De CRU slaagt erin om het eigen balanstotaal met 100 miljard te laten dalen, dat afstoten lukt kennelijk wel degelijk. Zo is er een bancair onderdeel in Polen verkocht. De CRU heeft nu een balanstotaal van 259 miljard euro, met onderdelen die samen een rentemarge van 208 miljoen genereren: een tiende van een procent per jaar. De CRU maakt alleen bijna drie miljard aan administratieve kosten per jaar en blijft een verlieslatend onderdeel. Het lijkt erop dat de krenten uit de pap van de CRU zijn verkocht en het moederbedrijf overblijft met een berg ‘legacy assets’ die vijf keer zo groot is als het eigen vermogen. De omzet van de CRU is door de verkoop van de winstgevende delen met negentig procent gedaald, terwijl het balanstotaal van dit onderdeel van 370 naar 259 miljard daalde. Het gevaar bestaat dat Deutsche Bank nu achterblijft met de onverkoopbare rommel, die nog jaren op de balans blijven staan. Dan genereren ze in goede jaren een verlies dat net zo groot is als de winst van de gezonde onderdelen. De bank speelt dan tijdens hoogconjunctuur quitte, om in mindere jaren jaren enorme verliezen te lijden. Per saldo hebben we dan te maken met een insolvabele bank.


En 2020 zal meteen al een zeer slecht jaar worden. In de overall risk assessment schrijft de directie: ‘…the economic disruption caused by the rapid spread of the novel coronavirus (COVID 19) is likely to weigh at least temporarily on global GDP growth.’ Een jaarrekening kijkt achteruit en beschrijft de gebeurtenissen van het vorige boekjaar. Maar dit kon wel eens een enorme onderschatting blijken te zijn.

Lees meer

Breaking: ECB gaat voor 750 miljard aan rotzooi van brakke banken kopen

Dat maakte de ECB zojuist bekend, middels een persbericht. Bij een dergelijke stimulans koopt de centrale bank met vers gedrukt geld bestaand bezit van lokale banken, zoals staatsobligaties. Daardoor neemt de liquiditeit bij die lokale banken toe en kunnen ze meer geld aan ondernemers uitlenen. Tot eind 2020 wil de ECB zo 750 miljard euro in de Europese economie pompen, die ernstig te lijden heeft onder het coronavirus. Is dit goed nieuws? Nee, hoogstwaarschijnlijk niet.

De genoemde methode werkt namelijk niet. Geld dat op deze manier bij banken terecht komt, bereikt de reële economie nooit: dat is vrij makkelijk aan te tonen. De ECB publiceert de cijferreeks 'loans to non-financial corporations' (LNFC) op zijn website. LNFC is het geld dat alle niet-financiële bedrijven lenen bij alle Europese banken en dit getal zou moeten toenemen, als de opzet slaagt. Banken gebruiken de vrijgekomen liquiditeiten uit het opkoopprogramma dan om ondernemers van nieuwe kredieten te voorzien en die zullen meer gaan investeren. Dat vergroot de productiecapaciteit van de economie en het schept banen, allemaal erg prettig. Hieronder ziet u de LNFC vanaf het begin van de euro tot nu. Het bestaande QE-programma dat sinds 2015 van kracht is werkt ook zo. Kunt u de start van QE terugvinden?


Lastig, niet waar? Het vervelende is dat dit geld is opgepot bij banken. Daar kunnen we drie dingen over zeggen. Ten eerste was de kredietcrisis veroorzaakt door veel te veel roekeloos verstrekt krediet, duidelijk deels het gevolg van de invoering van de euro. Banken gokten erop dat Nederland wel bij zou springen als Griekenland verzaakte en dat gebeurt vervolgens ook. Nu is het natuurlijk onlogisch om een kredietcrisis op te lossen met de oorzaak van de problemen, namelijk nog meer krediet. Als je beste vriend in de penarie zit door een alcoholprobleem, bespreek je dat natuurlijk onder het genot van een kopje thee en ga je niet samen een krat bier wegtikken. Sinds de kredietcrisis zijn de leennormen logischerwijs aangescherpt en daarom kan er niet meer krediet worden verstrekt. In het jaar dat QE begon, daalde bij ABN Amro bijvoorbeeld de post leningen aan klanten maar explodeerde het potje geld dat de bank bij de ECB had uitstaan met een factor veertig naar ruim 26 miljard euro: zie de jaarrekening hieronder. Het geld dat bedoeld was om de economie te stimuleren verlaat de financiële sector dus nooit, om de plek te bereiken waar het nodig is: het bedrijfsleven. Het blijft hangen tussen lokale en centrale banken. QE was in de opzet dus al verkeerd en moest wel falen. Het is belangrijk om dat in het achterhoofd te houden.


Nu is Corona het excuus om met meer QE te komen. Er is een daadwerkelijk crisisgevoel, de ziekenhuizen zijn overbelast en mensen sterven in Europa met duizenden tegelijk. Dat maakt dat burgers de extra ronde QE makkelijk accepteren: het is toch goed dat de ECB iets doet? Dat hangt er vanaf of er voor een route wordt gekozen die zinvol is. Uit de statistieken met LNFC blijkt dat dit niet de juiste manier is om het geld te krijgen op de plek waar het nodig is.

Daarnaast heeft het bankwezen een derivatenprobleem. Bij een derivatencontract dat tot stand komt door bemiddeling van de bank, met die bank een onderpand in geld aanhouden. In de jaren '90 fuseerden veel banken en verzekeraars, zoals Nationale Nederlanden en de Postbank tot ING. Het voordeel was tweeledig: het tegengaan van marktwerking die nuttig is voor de klant en 'double leverage'. Veel banken verplichtten hun klanten die bijvoorbeeld een huis wilden kopen om bij de aangesloten verzekeraar allemaal dure en zinloze verzekeringen te kopen. Zonder extra levensverzekering bij de aangesloten verzekeraar kreeg je geen hypotheek. Dergelijke koppelverkoop is verboden maar het gebeurde wel gewoon. Dit is de woekerpolisaffaire gaan heten, maar er is meer. Omdat de verzekeraar grote sommen beheert door de binnenstromende premies, wordt een groot deel daarvan contant aangehouden. De bank kon vervolgens de contanten van de aangesloten verzekeraar als onderpand gebruiken voor de derivatencontracten, hoewel die verzekeraar die contanten aanhield om aan verzekeringsverplichtingen te voldoen. Het geld werd dus dubbel ingezet als onderpand: daarom 'double leverage'. In dit filmpje legt Hester Bais uit hoe het zit.

Als reactie op de kredietcrisis splitsten veel overheden banken en verzekeraars weer op, zeker als er een groot aandelenpakket was gekocht. Nationale Nederlanden kwam weer los te staan van de bank ING, dus die moest op zoek naar miljarden aan liquiditeiten om een onderpand voor de derivatencontracten te hebben. Erg gelukkig kwam de ECB toen met QE, waarbij ING (net als alle Europese banken) bestaande bezittingen konden omwisselen voor verse contanten die vervolgens opgepot werden. Zodoende kwamen ze nooit bij het echte bedrijfsleven, waar men nog steeds om meer krediet vraagt.

Tot slot mag niet onvermeld blijven dat er een enorm risico bestaat dat de ECB rotzooi overneemt van banken om ze zo impliciet staatssteun te geven. In het persbericht staat immers:

The Governing Council [van de ECB, red.] decided ... to expand the range of eligible assets under the corporate sector purchase programme (CSPP) to non-financial commercial paper, making all commercial papers of sufficient credit quality eligible for purchase under CSPP.

De ECB kan bijvoorbeeld een Duitse staatsobligatie van Deutsche Bank overkopen. Als dat tegen de juiste prijs gebeurt is er niet veel aan de hand. Maar omdat er meer bezitten 'eligible' zijn, kunnen er ook riskantere zaken worden overgenomen en juist daar is de ECB bereid om de mogelijkheden te verruimen. Deutsche Bank heeft een Capital Release Unit waar voor honderden miljarden aan waardeloze beleggingen is samengebracht, onder meer in zeer risicovolle vastgoedprojecten. Als de ECB deze voor een hoge prijs overneemt met geld dat bedoeld is om de economie te stimuleren, dan is dat feitelijk een gift aan de bank. Later blijken de overgenomen leningen waardeloos en maakt de ECB een verlies. Dat kan ofwel met de belastingbetalers in de eurozone worden gedeeld maar de ECB heeft nog een manier om aan middelen te komen: negatieve depositorente. Voor elke euro die banken niet uitlenen, betalen ze een boete van 0,4 procent aan de ECB. Lokale banken hebben deze boete doorgegeven aan de spaarders, hun spaarrente is verdwenen en zal binnenkort waarschijnlijk negatief worden. Eigenlijk heft de ECB dus vermogensbelasting bij Nederlandse spaarders en bijzonder genoeg laten die het gebeuren. Met dat geld kunnen later tekorten worden gedekt die voortkomen uit het risivolle opkoopbeleid van de ECB.

Neem de koers van deze obligatie van Glencore. Dat is een Zwitsers bedrijf dat met een lening uit Qatar een deel van het Russische oliebedrijf Rosneft kocht. Waarom de ECB obligaties van Glencore koopt en zo denkt Nederlandse MKB'ers te helpen is een raadsel, maar het gebeurde wel gewoon. In 2016 bleek dat Glencore en Qatar veel te veel geld hadden betaald voor hun aandelen Rosneft: Putin heeft ze bij de neus genomen. Glencore maakt miljarden aan verliezen en beleggers twijfelen over het bedrijf wel aan de verplichtingen kan voldoen. De koers van de obligatie daalt daarom met een derde en op het dieptepunt van de koers besluit de ECB obligaties van Glencore te kopen, tegen een hoge prijs nog eens. Door het kunstmatige ingrijpen van de ECB stijgt de koers weer. Het is niet bekend wat er met de obligaties was gebeurd als de ECB niet had ingegrepen, maar ze staan nu wel voor een te hoge prijs in de boeken van de centrale bank. Ik heb Mario Draghi destijds om commentaar gevraagd, maar de monetaire transacties van de ECB worden in het diepste geheim uitgevoerd. Ook als de ECB iets doet wat heel schimmig is, is het voor een journalist niet mogelijk om uitleg te krijgen. Dat is best vreemd en ondemocratisch maar zo werkt het dus. De ECB is bereid om risicovolle bedrijfsleningen te kopen met als excuus dat de economie zo wordt gestimuleerd, hoewel deze opzet al jaren aan het mislukken is.


Inmiddels heeft de ECB voor 2,732 duizend miljard euro aan bezitten gekocht. Overheidskredieten vormen het leeuwendeel, de opkoop van bedrijfsobligaties is opgeteld goed voor 189 miljard euro. In dat laatste zal de groei te verwachten zijn en dat is zorgwekkend. Het geeft banken die veel rotzooi op de balans hebben, de kans om deze bij de ECB te dumpen. Never waste a good crisis noemt men dat.

De EU is lamgeslagen door Corona en de burger snakt naar ingrijpen. Dat maakt niet elk ingrijpen even wenselijk en effectief, laat staan ethisch verantwoord.


Lees meer

Corona-update Het Euro Evangelie

Is dat even schrikken: in China vindt iemand het nodig om een rauwe vleermuis in de soep te dompelen en met de (eigen) snijtanden van de ingewanden te ontdoen. Ja, dan kun je wel wat verwachten, in termen van ziektekiemen. Duizenden kilometers verderop raken mensen vervolgens ook besmet: de keerzijde van een globaliserende wereld. Eigenlijk is het een bizar en zelfs ontzagwekkend natuurverschijnsel, als we er langer bij stilstaan. Een minuscule vorm van organisch leven verspreidt zich via lichaamsvocht van de eter van bushmeat naar elke plek op aarde binnen dezelfde diersoort (mens dus), behalve Noord-Sentinel (zelf opzoeken). Het eindpunt van de evolutie, de mens die ‘mammoeten vloerde’, moet nu zelf nederig buigen naar een vijand die met het blote oog niet eens waar te nemen is. En je mag er met ontzag over spreken als je het zelf hebt en naar alle waarschijnlijkheid is dat het geval. De afgelopen weken heb ik meerdere plekken in het land bezocht voor optredens en afspraken en ineens komt de verkouden neus, droge hoest, irritante hoofdpijn of duizeligheid bij een matige koorts die de mens vooral sloom maakt.

Testen bleek volgens de richtlijnen van het RIVM niet nodig: als u geen ernstige klachten ervaart, weescht dan zo vriendelijk de schaarse capaciteit in de zorg niet nodeloos te belasten. In dat geval gaan de klachten vanzelf over, na enkele dagen. Als de bezetter verdreven is weet het overwinnende lichaam hoe het het virus buiten de deur kan houden en hoort men bij de spreekwoordelijke ‘immune herd’. Verspreiden kan dan ook niet meer maar blijf nog wel een paar dagen binnen als de klachten weg zijn, aldus de experts bij het RIVM. In dit soort tijden zijn er overigens genoeg alternatieve geneesheren- en dames die menen dat Corona met kruidenthee, blokfluitles of voetmassage ook te verhelpen is maar laten we dat maar niet proberen - zeker niet als ze eraan willen verdienen.

De impact van Corona op de economie is enorm. Er komt een klap op de reële economie, in een jaar waarin een cyclische recessie toch al overdue was en de koersen van de banken in de eurozone bewijzen dat insiders al jaren een nieuwe eurocrisis hebben ingeprijsd. Dit wordt geen mooi jaar, dat is helder. De ongein over klimaat, stikstof en vermeende genderongelijkheid kunnen we misschien parkeren voor 2030, de prioriteiten liggen elders. Over virussen kan ik u niks vertellen, maar ik weet wel iets van de gezondheid van banken. In september legde ik de laatste hand aan Het Euro Evangelie III, er komt een film over het onderwerp, ik bouw aan een compleet nieuw medium met leden dat de financiële gezondheid van de eurozone in kaart wil brengen (dat bestaat nog niet, echt niet) en er komen twee vervolgboeken, een over crises in het algemeen (zoals op de huizenmarkt die eigenlijk geen markt is) en de rechtstaat. In november startte ik een reeks bij Café Weltschmerz over Deutsche Bank. Die club is de grootste maar niet de enige bancaire brekebeen in een Europa dat zich in twee decennia op krankzinnige wijze in de schulden heeft gestoken.

Tot die tijd had ik de gewoonte het ‘klein’ te houden. Iedereen die het wil kan mijn telefoonnummer en emailadres vinden. Uit de periode bij 925 heb ik de gewoonte in leven gehouden om bereikbaar te zijn: iedereen die iets wil weten over de inhoud, een gebeurtenis, hoe het zit met de film, het boek en het nieuwe medium moet me direct kunnen bellen. Inhoudelijke vragen van geïnteresseerden zijn dan een aangename afwisseling tussen berichten in verband met het eigen sociale leven en administratieve dingetjes, zoals een aanslag voor de waterschapsbelasting. Sinds de eerste opname over Deutsche Bank is dat een beetje geëscaleerd. Er zijn letterlijk duizenden reacties gegeven onder de filmpjes en op social media. Mensen hebben mijn Twitter, Facebook en Instagram ontdekt als kanaal om vragen af te vuren, van verschillende aard. Er kwamen 15.000 emails, appjes en SMS’jes en zelfs de Tinderapp begon weer te trillen, hoewel ik me nog zo had afgezworen dit middel te gebruiken. Sommige vragen waren urgenter dan anderen. Zo zijn er vaak suggesties van materiaal dat ik mee zou moeten nemen in een volgende publicatie, maar ook vragen over de levering van het boek: alles loopt door elkaar. Met Kerst en Oud en Nieuw waren er zo’n 4.000 gelukswensen. Hoe aardig ook, mijn inbox kan het niet aan en mijn voicemail helemaal niet. Dat is ook een uiterst onhandig middel om mee te communiceren, want soms heb ik ineens 30 berichten en de kans is groot dat er dan vragen wegvallen. Kort daarop was ik jarig en dat leverde nog eens 2.200 berichten op. Als je je telefoon aanzet na een dagje je verjaardag vieren en er zijn 500 nieuwe berichten, waaronder tientallen voicemails, dan is dat leuk, maar ook weer niet. Ze zijn afkomstig van de 2.700 mensen die meedoen met boek en/of film over Het Euro Evangelie en de ongeveer 60.000 volgers op social media voor het nieuwe medium, 925 en de film.

Fijn dat er nu wel veel aandacht is voor de materie, dat zeker. De EU, onder leiding van Merkel (en niet de Europese Commissie want zo werkt het niet, zie daarvoor de eerste opname over Deutsche Bank op Youtube) wil van het project ter Europese integratie een grote hoofdelijke omzetting van schulden maken. De Nederlander staat straks onbeperkt garant voor de financiële gevolgen van het handelen van de Grieken en andersom, al zal het eerste waarschijnlijker zijn. De gemiddelde Nederlander zit er echter niet op te wachten. Iedereen vindt de Oorlog erg en als Europese democratieën samenwerken is dat, gegeven de geschiedenis, natuurlijk prachtig. De wanorde in de EU - in termen van oneerlijke concurrentie, slecht georganiseerde migratie en een failliete munt - zorgt er echter voor dat het project al zichtbaar aan het desintegreren is. ‘Scheitert der Euro, dann Scheitert Europa’, sprak de Duitse Bondskanselier recentelijk nog. Ze wil de euro dus redden om de boel bij elkaar te houden met ducktape. Dat zal offers vergen van de belastingbetalers in de sterkere landen, zoals Nederland en Duitsland. Die hebben er geen zin in en dan moeten waarheid en democratie wel eens geweld aan worden gedaan, wat een pijnlijke ironie. Dan sneuvelt er weer eens een verkiezingsbelofte of een referendum en als we er eens goed over nadenken is dat verre van democratisch. De euro is nu een sjoemelunie geworden. De kopstukken van het ESM en de ECB gaan enorme schulden aan bij derde partijen, zoals Amerikaanse vermogenden, Chinese staatsbanken en Arabische staatsfondsen tjokvol met oliegeld uit de Perzische Golf. Het is dit geld waarmee de bestaande probleemschulden van de eurozone worden omgekat, buiten het zicht van de belastingbetaler die de schulden zonder het te weten moet garanderen: zonder dergelijke garanties zouden die buitenlandse geldschieters natuurlijk afhaken. De belastingbetaler zou zich een hoedje schrikken van de garanties die al zijn afgegeven. De eurocraten halen dus alles uit de kast om het er goed uit te laten zien. Daarom worden er zelfs definities veranderd om statistieken op te fleuren, dat stelt kiezers gerust. Er zijn bijvoorbeeld echt mensen die denken dat de Ierse economie hersteld is van de kredietcrisis. Wie gelooft zelf dat een economische groei van 23 procent in een kwartaal mogelijk is? Daarom. Op die manier lijken de schulden van dat land wel hard te dalen, het is en blijft een fraai staaltje creatief boekhouden.


Er is geen Nederlands medium dat uitlegt hoe deze statistische manipulaties werken en wat er allemaal in het vat zit. Het is een impopulaire boodschap en aanschoppen tegen heilige huisjes (Europese integratie is een vredesproject en we worden er zo rijk van) is in kringen van journalisten not done. Zoekt u bijvoorbeeld eens op ‘Bankenunie’ in Google News. Er volgt dan een reeks columns (‘het moet sneller’, ‘de eurozone moet meer smoel krijgen’) waarbij de journalist in vergezichten blijft hangen. In veel artikelen volgen er vage conclusies zonder echte onderbouwing en niet zelden publiceren politici een mening die in het voordeel van de banken is, op een door de banken zelf gefinancierd medium nog eens. Nergens lezen we echter wat een bankenunie kost, ook omdat het voor de gemiddelde journalist een windstilte gebied onder de lip is. Als de EU voor een bankenunie is dan moet de journalist er niet te kritisch over schrijven, want de EU, daar kom je niet aan. Zo’n gekke vraag is het toch niet: ‘wat kost het eigenlijk?’. Wat natuurlijk ook niet helpt is dat de helft van alle kranten in handen van een Belgische bankier is. Zo rommelen we een unie in waarin schulden hoofdelijk worden omgeslagen en dat was niet de afspraak. Gaat het straks fout, dan zien we pas hoe duur de handtekening van Rutte onder het ESM-verdrag was. Dan is het wel te laat.

Zoals gezegd komt er een nieuw medium, dat anti-emotioneel en a-politiek is. Het is de opvolger van 925 maar de focus komt meer te liggen op het uitleggen van moeilijke materie aan elke geïnteresseerde, in plaats van enkel een online borreltafel voor de Zuidas te zijn - al blijft de informatie daar wel vandaan komen. We hebben nu het punt bereikt waarop er geprofessionaliseerd moet gaan worden en dat betekent dat er een website met inlogcode komt voor elke deelnemer, die aan het boek, de film en het nieuwe medium. Vragen worden daar uniform aangeleverd en beantwoord, zodat u mijn persoonlijke facebookpagina en whatsapp exclusief voor mijn vrienden en familie kunt houden. Met de leden gaan we borrels organiseren zodra dat weer mogelijk is. De EU, met Nederland erin, staat op een kantelpunt en mensen voelen dat. Maar daar blijft het niet bij. Het volgende project is de rechtstaat en daarna gaan we het over de huizenmarkt hebben, alles staat al in de stijgers. Eerst wil ik graag van mijn Corona af en tot die tijd vraag ik u mijn persoonlijke kanalen en reactiepanelen te ontzien. Ik kan onmogelijk op alles reageren. De prioriteit ligt natuurlijk bij de mensen die al een boek hadden moeten hebben. Bij de eerste bestellers zitten een aantal verkeerd opgegeven adressen en bestellingen waarbij het emailadres niet klopt, geen naam is opgegeven of besteller en ontvanger niet hetzelfde zijn (bij een geschenk bijvoorbeeld). Ook zijn er mensen die wel bestellen maar geen naam achterlaten. Op social media vragen ze naar het boek, maar dan is hun naam bijvoorbeeld ‘God’ of ‘BJ’ (?!?). Via een DM op Twitter moet dan de identiteit worden gekoppeld aan een ordernummer en dat is natuurlijk vreselijk onpraktisch maar: mea culpa. Het zelfgebouwde bestelsysteem vond ik zelf best aardig maar deze fouten werden er niet automatisch meteen uitgehaald. Het heeft me op meerdere reprimandes van bevriende IT-ondernemers gestaan: ga als journalist dan ook niet zelf lopen prutsen maar laat mij dat doen. Onder de 2.700 aanmeldingen zitten tientallen IT-ondernemers die ik nooit meer zal tegenspreken. Ik luister braaf naar ze, zodat de techniek er straks glimmend strak uitziet, en ik me kan beperken tot het doorspitten van jaarrekeningen van banken en andere instellingen die wat te verbergen hebben. Stuur met tot die tijd wel enkel vragen over het boek via de SMS, dat is het makkelijkst, en alstublieft geen voicemail (dat is ook een zeer gevaarlijk medium). Ik reageer binnen 72 uur. Zodra ik iemand kan aannemen wordt dit verkort tot 24 uur.

Zoals gezegd zijn de eerste onderwerpen die we gaan aanpakken de euro (en de gezondheid van banken in het algemeen), dan de rechtstaat en dan de huizenmarkt. Ik krijg ook veel suggesties binnen over nieuwe onderwerpen voor onderzoek, zoals zorgfraude, maar op dit moment ontbreekt de capaciteit daarvoor volledig. Omdat u als braaf burger in lockdown zit, vindt u hieronder een lijst met onderwerpen om de barre dagen door te komen, dit alles als achtergrondinformatie. Deel vier over Deutsche Bank is voorbereid en wordt zo spoedig mogelijk opgenomen (de huidige studio is afgesloten). Wij gaan elkaar zien, in de toekomst, op het nieuwe platform en de bijeenkomsten, allemaal exclusief voor leden van de community. Eerst moet ik van die irritante hoofdpijn af. Zoals een bevriende lezer het uitsprak: je kunt straks wel zonder zorgen rauwe vleermuissoep eten. Dat dan weer wel. Tot snel.

Project X: een nieuwe medium

Deutsche Bank deel een

Deutsche Bank deel twee

Deutsche Bank deel drie

De balanscorrectie van ING

Europese handelsverdragen als CETA

Rechtstaat deel een

Rechtstaat deel twee

Rechtstaat deel drie

Huizenmarkt deel een

Huizenmarkt deel twee

Bonus: er is geen stikstofcrisis

Lees meer

Door Corona wordt maandag 9 maart een bloedrode beursdag: ideaal excuus voor marktmanipulatie

Never waste a good crisis. Ook andere commentatoren hinten ernaar: Corona zou wel eens het ideale excuus kunnen zijn voor een rondje banken saneren. De futures voor de Europese beurzen doen vermoeden dat de AEX morgen zo'n 3,5 procent lager zal openen. De olieprijs is aan al aan het instorten en de epidemie begint nu duidelijk de reële economie te treffen. Dat is het excuus voor ingrijpen door de centrale bank, de ECB. Wat is daar mis mee?

De EU heeft de rommel van de kredietcrisis nog niet opgeruimd. De balansen van banken zitten nog tjokvol met 'toxic waste', of 'legacy assets': effecten en leningen die door de creatieve bankiers van een fijne, interne waardering zijn voorzien maar die eigenlijk waardeloos zijn. Banken weten van elkaar dat het zo werkt en daarom dumpen ze elkaars aandelen. Het stimuleren van de economie volgens de filosofie van de EU geschiedt echter via de balansen van die doodzieken banken, zoals Deutsche Bank, en daar zit een risico in.

De ECB communiceert dat ze geld bijdrukt en daarmee effecten van banken koopt. Dat heet 'quantitative easing' of QE. Banken ruilen dan bijvoorbeeld een staatsobligatie van Duitsland, die ze voor beleggingsdoeleinden hebben aangeschaft, in voor vers geld van de ECB. De banken hebben dan meer contanten en die kunnen ze uitlenen aan ondernemers, bijvoorbeeld om een bedrijfsuitbreiding te financieren. Daardoor groeien de economie en de werkgelegenheid. Bij meerdere gelegenheden hebben we mogen aanhoren hoe topeconomen en bankiers deze mythe verspreiden. Zo werkt het echt niet. QE is een smoes om banken van hun rotzooi af te helpen. Hoe weten we dat QE de reële economie echt niet helpt?

Dat is heel simpel. Uit data die de ECB zelf verzameld, blijkt dat er voor duizenden miljarden aan geld wordt bijgedrukt maar dat bereikt de reële economie nooit. Het geld bestaat wel maar het blijft hangen in het bankwezen: het bereikt de niet-financiële bedrijven, waar mensen met echte banen werken, helemaal nooit.


Zodra ABN Amro geld van de ECB krijgt in ruil voor effecten, dan houdt de bank dat geld vast op een rekening die deze heeft bij de ECB. Een reden daarvoor is dat de leennormen zijn aangescherpt, als reactie op de roekeloze financieringen die voor de kredietcrisis hebben gezorgd. De ECB kan misschien wel willen dat ABN Amro (of een andere bank) meer leningen verschaft, het gebeurt simpelweg niet. De post 'reserves bij de ECB' groeit daarom met een factor veertig naar 26 miljard euro, terwijl 'leningen aan klanten' licht daalt. Dat beeld zien we bij alle Europese banken. De Europese economie is nog steeds vergiftigd door overkreditering en kan geen extra krediet meer opzuigen, ook niet als het voor nuttige investeringen is bedoeld.

Als de beurs morgen nog verder instort, dan is de kans groot dat de ECB gaat ingrijpen. De printer wordt opgestart en traders van de lokale centrale banken, zoals onze eigen ECB, bellen hun vrienden op die bij de particuliere banken werken. We gaan weer beleggingen inslaan, hebben jullie nog iets liggen waar je van af wilt? het gevaar bestaat dat banken deze gelegenheid misbruiken om hun rotzooi te dumpen. Zo moeilijk is het niet om dat te bedenken, dat zou u ook doen. Deutsche Bank heeft een 'capital release unit' waar honderden miljarden aan rommel in te vinden is. Het is aanlokkelijk die te dumpen bij de ECB. Als de rommel later in het gezicht van de reddende engel ontploft, dan maakt de ECB een verlies. De aandelen van de ECB zijn in handen van de centrale banken van de lidstaten en die zijn weer het eigendom van hun regering. Als het fout gaat, dan draaien de belastingbetalers in de lidstaten op voor de rommel bij de banken in andere lidstaten. Het is een diepe wens van het Europees parlement om banken en burgers aan elkaar vast te tapen, zodat de EU nooit uit elkaar kan vallen: dat is een open en bloot gecommuniceerde doelstelling van het Europees parlement en bij elke stap buigt Rutte uiteindelijk toch. Je zou er bijna van naar Mexico emigreren.

Lees meer

Frits Huffnagel achtervolgd door € 60.764.073,00 aan subsidiegeld: dat gaat hem de kop kosten

Figuurlijk dan. Waar gaat dit over? De VVD’er sprak zich recentelijk uit tegen het toelaten van meer vluchtelingen, dit naar aanleiding van het besluit van Turkije om de EU letterlijk te overspoelen met mensen. Erdogan wil meer geld en steun bij zijn oorlog tegen het Syrische regeringsleger. Volgens Huffnagel moeten migranten en vluchtelingen die nu in Turkije zitten daar toch vooral blijven, omdat ze volgens hem geen kans maken op een succesvolle asielprocedure.

Dat kwam hem op een boze brief te staan van 95 organisaties, die eisen dat hij opstapt als organisator van de Gay Pride in Amsterdam. Het lijken twee losstaande zaken, asiel en de Gay Pride maar zo zien die organisaties het niet. Ze verwachten dat ‘…Stichting Pride Amsterdam haar voorzitter laat aftreden en gaat werken aan een inclusiever bestuur waarin racisme, xenofobie en islamofobie pertinent geen plaats hebben’.

Een oorlog tegen straatnamen, verplichte vrouwenquota en campagnes tegen de loonkloof die gebouwd zijn op verkeerde argumenten: het heeft er alles van weg dat progressieve actiegroepen steeds machtiger worden en zich regelmatiger mengen in het publieke debat. Dat is hartstikke mooi, Nederland is een vrij land. Maar waar komt die toegenomen slagkracht vandaan? Is er steeds meer intrinsieke aandacht bij de gemiddelde Nederlander voor gender-gerelateerde onderwerpen? Krijgen dit soort organisaties meer donaties of is het een kwestie van subsidie? Uit een analyse van de jaarrekeningen van de 95 organisaties blijkt het laatste. De hele lijst is hier te vinden.

Wat meteen gezegd mag worden is dat het geen 95 aparte organisaties zijn. Zo heeft de landelijke partij BIJ1 zich bij het initiatief gevoegd, maar de afdeling in Utrecht ook. TransMotion organiseert Transcreen, een filmfestival over de problematiek waar transgenders mee te kampen hebben en die zijn afzonderlijk als ondertekenaar geregistreerd. Kick Out Zwarte Piet en Stop Blackface zijn ook duidelijk aan elkaar verbonden. Mama Cash krijgt subsidie en deelt de eigen inkomsten onder meer met Stichting Stem op een Vrouw, dus deze betaling is maar een keer meegenomen in de berekening. Er zijn dus allemaal kruisverbanden. Stichtingen die een ANBI-status hebben en subsidie krijgen moeten een volledige jaarrekening publiceren. TNI en Hello gorgeous zijn niet volledig transparant. De eerste partij krijgt voor de periode van 2016 tot 2020 een totaalbedrag van 10.586.519, zonder opgegeven verdeling per jaar. Ik neem aan dat de subsidie in vier gelijke delen komt. Ook is er een subsidie van de EU in die periode van 4 miljoen en Nederland draagt daar ook weer in bij. De tweede heeft de jaarrekening zonder opgaaf van reden van de website gehaald.

Andere clubs, zoals Marokkaanse Vrouwen Vereniging Nederland, bestaan uit vrijwilligers en ontvangen geen structurele subsidie. Er zitten ook magazines en horecagelegenheden bij, zoals Nix, maar ook buitenlandse platforms en individuen, onder meer uit het VK en de VS. Die zullen vast geen subsidie krijgen. Ook zijn er praatgroepen als organisatie aangemerkt. Als we alle partijen en individuen die niet bewezen direct Nederlandse subsidie ontvangen wegstrepen, dan blijft deze wat bescheidener lijst over.


We verdelen de inkomsten in twee delen. Geel is de overheidssubsidie, meestal van het Ministerie van Buitenlandse Zaken: collega Syp Wynia wond zich daar al eerder op. Het groene deel betreft de rest: alles wat niet van de overheid komt. De grootste bijdragers zijn de Postcode Loterij, Open Society Foundation en de Bill and Melinda Gates Foundation. Het totaal staat rechts.

Er zijn twee verschijnselen die in het oog springen. Deze clubs hebben niet zelden verwaarloosbare inkomsten uit de eigen achterban. Zonder subsidie had Nederland bijvoorbeeld geen COC zoals we die nu kennen. Verder verslechtert die verhouding met de tijd. Op een gegeven moment mogen we ons afvragen wie deze instellingen nu echt vertegenwoordigen. Als subsidie-afhankelijk vehikel hebben ze geen connectie met de achterban meer nodig, Buitenlandse Zaken lapt wel.


Het COC ziet de jaarlijkse subsidie in het laatste bekende boekjaar (2018) bijvoorbeeld stijgen van 6,9 miljoen naar 9,4 miljoen per jaar. De inkomsten van particuliere donateurs bedraagt slechts 230 duizend euro, een schamele paar procent van het totaal. De directeur van het COC, K. van Dijk, verdient meer dan een ton per jaar. Dat is alleen maar mogelijk dankzij subsidie. Uit de begroting van 2019 blijkt dat de bijdrage van het publiek aan het COC naar een procent van het totaal zal dalen, niet eens genoeg om Van Dijk van zijn gage te voorzien. Dan zal 97 procent van de inkomsten uit subsidie bestaan.



Verder verslechtert die score met de tijd. Deze selectie van instellingen ziet de totale inkomsten stijgen van 86,7 naar 87,88 miljoen euro, van 2017 op 2018. Tegelijkertijd dalen de publieksinkomsten van 31,3 naar 27,1 miljoen in diezelfde periode. De overheid heeft dat gat meer dan gecompenseerd, want ten opzichte van 2017 stegen de subsidies met tien procent naar 60,8 miljoen. De daling is voor een groot deel te verklaren door veranderend beleid bij de Postcode Loterij. Die besloot de jaarlijkse bijdrage aan ontwikkelingsorganisatie HIVOS te halveren naar ruim vier miljoen. Enkele overheden hebben die daling samen voor de helft gecompenseerd.


In de regel hebben deze organisaties dalende publieksinkomsten. Niet zelden zijn de inkomsten uit collectes maar een schamel percentage van het subsidie geweld. Dan ligt het risico van willekeur op de loer. Waarom moet Buitenlandse Zaken de ene organisatie die zich activistisch opstelt op het gebied van gender meer geven dan een andere? Wynia noemde al dat dat best een debatje waard is .

De macht van de NGO’s neemt zichtbaar toe, dankzij al die subsidie. Ze hebben het op Huffnagel voorzien, dus de kans dat we hem deze zomer feestend in de grachten zien is best klein.

Lees meer

Centrale banken en de BIS geven het ook toe: de Nederlandse huizenmarkt is een griezelige zeepbel

Het was hartje zomer, in het jaar 2017, toen de bevriende zwaardvechter Sven Hulleman zichzelf uitnodigde voor een gesprek over banken, de huizenmarkt en excessieve schulden. Nederland heeft voor zichzelf een zeepbel gemaakt en wel van de huizenmarkt - die eigenlijk geen echte markt is. Door het afknellen van het aanbod (denk aan het gedoe met stikstof), gecombineerd met het steeds verder verruimen van financieringsmogelijkheden is er kunstmatige schaarste gecreëerd met ongezond hoge prijzen. Dat is waarom de hoeveelheid schuld met dezelfde baksteen als onderpand in een generatie is verviervoudigd, niet omdat die baksteen ineens zo veel meer waard is geworden in termen van functionaliteit. Inmiddels erkennen zelfs centrale banken dat onze lezing correct is, want DNB eist u dat Nederlandse banken drie miljard euro extra buffers moeten aanhouden op hun hypotheken. Een insider vertelde me eerder dat dat te gebeuren stond, daarom durfde ik met enig zelfvertrouwen te melden dat Klaas Knot het stiekem met ons eens was. Want meer spek op de botten zetten doe je niet als er niks staat te gebeuren. Kijk onze laatste aflevering op Café Weltschmerz: help, we krijgen gelijk.


Lees meer

Joe Biden als POTUS: dan zijn foute Oekraïense oligarchen een SMS bij de macht vandaan

U zult het hebben meegekregen, als u het Amerikaanse nieuws een beetje volgt. De kans is groot dat voormalig vice-president van de VS onder Barack Obama, Joe Biden, de kandidaat zal zijn die het bij de volgende verkiezingen tegen Donald Trump mag opnemen. Trump probeerde zijn Oekraïense ambtgenoot nog onder druk te zetten een onderzoek naar Biden in te stellen, wegens een zaakje met een luchtje. Dat vond iedereen schandalig, zo in oktober 2019. Waar niemand het over heeft, is waar dat zaakje echt over ging. Een Oekraïense oligarch, Mykola Zlochevski, was in een omkoopschandaal verwikkeld met de Britse politie. Hij biedt de zoon van Biden een baantje aan en de aanklacht verdwijnt dan als sneeuw voor de zon. Dat klinkt op zijn minst als belangenverstrengeling. Als Biden wint, heeft Zlochevski straks een contactje in het Witte Huis. Dat is niet iets om blij van te worden. Kijk verder bij Café Weltschmerz.

Lees meer

Wouter Koolmees: 'rekenrente pensioenen mag omhoog'

Maar wat betekent dat? Volgens onze minister van Sociale Zaken mag een pensioenfonds misschien toch een hogere rente rekenen, om de verplichtingen te becijferen. Hoe hoger die rente, des te lager de contante waarde van die verplichtingen en dan is een pensioenfonds gezonder, op papier tenminste. Dat neemt niet weg dat de bezittingen nog steeds te mager kunnen zijn, gegeven de verplichtingen, en dan is de volgende generatie pensioenspaarders alsnog de pineut maar dat zien we dan wel. Over de rekenrente had ondergetekende een gesprek met Pieter Lakeman bij Café Weltschmerz: veel kijkplezier.

Lees meer

Wehkamp: een club aasgieren die het niet lang meer uit gaat houden

Mensenkinderen, moet dat nou meteen zo agressief?

Ja. Wehkamp kwam negatief in het nieuws, toen een journalist van De Volkskrant een maand undercover bij de woekerclub ging werken. Hij kreeg er buikpijn van. Mensen die een lening bij Wehkamp aangaan doen het zichzelf aan, maar er is meer. De rente is belachelijk hoog en staat in geen verhouding tot de kosten van de funding. Het is dan ook het doel van Wehkamp om mensen zoveel mogelijk schulden aan te laten gaan, los van de spulletjes die ze kopen. Die leningen worden namelijk doorverkocht, via een securitisatievehikel, aan een syndicaat van banken. Het gaat hier om dus om predatory lending. En omdat Wehkamp zelf heel veel schulden heeft, om de eigen overname te financieren, maakt het een verlies waardoor Nederland het bedrijf vorig jaar tien miljoen euro moest doneren.

Wacht even, u gaat veel te snel. Wat bedoelt u met securitiseren?

Bij securitiseren betaalt een klant (bijvoorbeeld de koper van een huis) wel rente aan de bank, maar die stort het meteen door naar een ander bedrijf, het special purpose vehicle of SPV. De bank doet dit met een grote groep leenklanten, zodat de SPV een stabiele inkomstenstroom heeft. De SVP bouwt daar beleggingsproducten omheen, die aan investeerders verkocht worden. Uiteindelijk ontvangen die de rente van de leenklant, zonder dat die het doorheeft. Met het geld dat de uitgever van de leningen via de SPV terugkrijgt van de investeerders, kunnen nieuwe leningen worden verstrekt. Wehkamp doet dit ook, maar dan met consumptief krediet.

Het gevaar bestaat dat de investeerders zoveel leningen van de SPV willen kopen, dat deze heel agressief leningen aan consumenten verkoopt, meer dan goed voor ze is. Dat heet predatory lending en dit verschijnsel is een belangrijke oorzaak van de Amerikaanse kredietcrisis. Het gaat dan niet langer om het verkopen van een bepaald goed, zoals een huis of een product van Wehkamp: het verstrekken van zoveel mogelijk krediet tegen een zo hoog mogelijke rente wordt een sport op zich.


Uit de jaarrekening van Wehkamp kunnen we opmaken dat de rente veertien procent bedraagt en dat is ook het wettelijke maximum: als het had gekund, was de rente nog veel hoger geweest. Merkt u overigens op dat Wehkamp het heeft over 'buckets' met mensen die in verschillende gradaties in de penarie zitten, heel respectvol. Het zijn geen klanten die kleren kopen, maar financiële bezittingen die geld opleveren, waar weer beleggingsproducten omheen gebouwd worden.

Leuk verhaal, maar hoe weet u zeker dat Wehkamp die rente zo hoog zet, juist om te securitiseren?

Omdat het met zoveel woorden in de jaarrekening staat. Er is een securitisatieprogramma met een maximale omvang van € 420 miljoen, juist om de leningen mogelijk te maken.
.


De rente die klanten betalen (veertien procent) is veel te hoog, gegeven de fundingkosten voor Wehkamp zelf. Die bedragen de 'Commercial Paper Rate' plus een opslag. In 2017 kreeg een directielid van Wehkamp een lening van zijn eigen werkgever van $ 2,8 miljoen: de rente erop bedroeg twee procent. Het is redelijk om aan te nemen dat dat de rente is die Wehkamp zelf betaalt over zijn eigen schulden, waar die betrekking hebben op het securitisatieprogramma.

Anders gezegd: Wehkamp had ook kunnen kiezen voor een rente van twee procent, inclusief bijvoorbeeld een opslag voor administratieve lasten. Dat zou veel beter zijn geweest voor de klant. In plaats daarvan kiest Wehkamp ervoor het syndicaat van banken optimaal te laten profiteren, met de hoogste rente die wet nog toestaat. Overigens bedraagt het uitstaande saldo met leningen dat op deze manier is gesecuritiseerd € 296 miljoen.


U zei net dat Wehkamp zelf ook onder schulden gebukt gaat. Hoe zit dat?

In 2015 kocht de Britse investeerder Apax Wehkamp van drie Nederlandse miljonairs, aldus Quote. In de jaarrekening staat op pagina 6 en 7 te lezen dat Wehkamp die overname zelf mocht financieren. Het klinkt gek maar het kan natuurlijk gewoon: wie de aandelen in handen heeft kan met de club doen wat hij wil, waaronder leningen aangaan om de eigen overname te financieren.

Alleen is Wehkamp zeer verlieslatend, ook zonder deze extra kosten van acht procent rente op de overnamesom. Als snel werd een lening van ruim € 147 miljoen omgezet in aandelen, dat konden we zien aankomen.


Waarom kon u dat zien aankomen, wat maakt dat u het allemaal zoveel beter weet ineens? Het klinkt wat pedant.

Omdat Wehkamp in de jaren ervoor ook al verlies maakte en niet zo'n beetje ook. Van 2016 tot en met 2018 bedroeg het verlies op de kop af € 100 miljoen.


Door het verlieslatende Wehkamp met een lening van acht procent op de zadelen wordt het alleen maar erger.

Waarom zou een mens dat in Godsnaam doen dan?

Om de fiscus een poot uit te draaien. Door de winsten bij de prooi kunstmatig laag te houden met woekerrente, hoeft die prooi minder of geen belasting over de winst te betalen. Sterker nog, omdat Wehkamp al terminaal ziek was, is het verlies zo groot dat Nederland er vorig jaar € 10 miljoen op moest toeleggen! Wehkamp heeft het in de toelichting op de jaarrekening over 'inkomen uit inkomstenbelasting'. Lekker toch?


Samengevat woekert Wehkamp zich een ongeluk, juist om mensen zoveel mogelijk schulden aan te laten gaan. Deze worden doorverkocht via het recept van Lehman Brothers. De rente had een zevende kunnen zijn van wat het nu is maar Wehkamp zoekt doelbewust het wettelijke maximum op, om de financiers van de SPV te pleasen. De klant staat niet op nummer een bij Wehkamp, die plek is ingenomen door de banken. Omdat Wehkamp is overgenomen door Apax en het die transactie zelf moet financieren maakt het woekerbedrijf nog meer verliezen. Daarom is er sprake van een negatieve vennootschapsbelasting. Klopt dat zo?

Ja. Nederlanders betalen tien miljoen per jaar aan het de Britse Apax, zodat hun kredietfirma hier landgenoten de schulden in ramt.

Is er eigenlijk ook goed nieuws te melden?

Jazeker. Wehkamp maakt een verlies van pak 'm beet € 50 miljoen per jaar. Er is geen reden om aan te nemen dat daar ineens een verbetering in is gekomen. Verliezen opboeken om geen belasting te hoeven betalen is altijd leuk maar Wehkamp maakt het te bont. Er was vorig jaar nog maar € 13 miljoen aan eigen vermogen, dus de woekerclub is zelf door de hoeven gezakt.


Apax zal dus meer kapitaal moeten storten en dat is niet te bedoeling bij een investering. Met wat geluk trekt Apax de stekker eruit en zijn we van Wehkamp af. In september van dit jaar zal er een nieuwe jaarrekening komen en dan weten we hoe Apax de verliezen van dit jaar heeft opgevangen, maar iets anders dan meer kapitaal storten of meer leningen omzetten in waardeloze aandelen zal er niet bij zijn. In elk geval doet de Nederlander er goed aan om zo ver mogelijk bij Wehkamp vandaan te blijven. Jezelf de vernieling in helpen kan veel sneller en makkelijker.

Lees meer

CETA: voordeel van honderdsten van procenten, nadelen onmeetbaar groot

Vandaag debatteert de Kamer over CETA, het handelsverdrag met Canada. Dat land heeft ons toch geholpen in de Oorlog? Ja, maar dat is geen argument. Volgens de voorstanders neemt het verdrag belemmeringen voor handel weg maar dat is een onzinnig argument. Belastingen op import waren al weggenomen en daarom is het voordeel van CETA onmeetbaar klein: de Europese commissie rekent in honderden van procenten van de economie. Het nadeel heeft betrekking op de mogelijkheid van Amerikaanse bedrijven om Europese regeringen aan te klagen, als die wetten invoeren die die bedrijven schaden. Daar is geen theoretisch maximum aan te verbinden. Vergeet ook niet dat de Canada ook een vrijhandelsverdrag heeft met Mexico en de VS, genaamd NAFTA. Via de achterdeur van CETA krijgen we zo Mexicaanse werknemersrechten en Amerikaanse milieuregels binnen. Beter tekenen we het verdrag niet: kijk hier verder op Café Weltschmerz.

Lees meer

Twitter plaatst clickbait van oplichters met virussen - tegen betaling!

In de categorie 'doe het niet': klikken op een advertentie waarin de vriend met bretels wordt misbruikt. Zelf vindt hij het overigens niet heel grappig. Sinds enige maanden worden social media overspoeld met nepadvertenties: kennelijk zou Kelder beleggen in Bitcoin of andere rommel en daar heel erg rijk mee worden.

Bent u zo onverstandig om te klikken (bijvoorbeeld om de verspreiders van de ongein te achterhalen), dan raakt uw device besmet met een virus. Het wrange is nog eens dat de oplichters Twitter betalen om de berichten te verspreiden: er staat namelijk regelmatig 'uitgelicht' bij. Tegen betaling van een bedrag tot $ 2.500 kunnen gebruikers hun boodschappen promoten, zodat ze vaker getoond worden. Het is bekend dat het financieel best slecht gaat met Twitter, maar geld aannemen van oplichters zodat ze je gebruikers kunnen beschadigen met virussen is ook dan nog best een rotstreek. Bedankt Twitter, hoe kom ik nu weer van het virus af?


Lees meer

Best een leuke BNR-podcast: de treintweet, het baantje van Halbe en de bagger van Bregman

Kent u de podcast 'De beste stuurlui staan aan wal' van BNR niet? Dat is jammer, maar we kunnen er wat doen. In de uitzending van deze week treft u ondergetekende aan, samen met Bart Nijman en Constanteyn Roelofs - welk een ideologische diversiteit. Het gaat over de onzinnige reactie op de treintweet van Thierry. Natuurlijk was dat een idiote actie van Baudet (met een 't') maar om daar tien dagen later nog steeds boos om te zijn is ook weer hysterisch gedrag. Dan blijkt dat Halbe Zijlstra een nieuw baantje heeft en de inwoners van Nijmegen met zwakke longetjes zullen het binnenkort voelen ook. Tot slot ging het over klanten lokken met onzin: het grootbedrijf doet het, met het verzinsel 'maatschappelijk verantwoord beleggen' maar Rutger Bregman ook. Die overschat de zeespiegelstijging met een factor veertig, jaagt iedereen zijn moeder de stuipen op het lijf en loopt lachend binnen met evidente leugens. Doe als Thierry, pak een wijntje en genieten maar - maar leg die telefoon met Twitter-app maar wel even op een veilige plek: klikkerdeklik.

Lees meer

Nu online: Deel 3 in de reeks over Deutsche Bank

U kunt wat leuks gaan doen, of kijken naar een video over het bankwezen dat door de hoeven zakt. Vandaag gaan we het hebben over derivaten, securitiseren en waarom het erg is dat de koers zo laag staat (spoiler: je kunt dan moeilijk vers kapitaal ophalen). Sterkte met kijken. Ik zal al uw vragen beantwoorden maar het zijn er duizenden, dus het duurt even.  

Lees meer

Hoe rijk is Marco Borsato - golddigger alert

Wie de god Priapus aanbidt, krijgt uiteindelijk toch blaren op zijn handen. Zanger Marco Borsato gaat scheiden na wat scheve schaatsen, maar lang zal hij niet alleen in een vrijgezellenkot hoeven te leven, omringd door lege blikken bier en pizzadozen. Hij verdient veel en heeft veel. Een decennium geleden verloor hij zijn complete vermogen, bij het faillissement van The Entertainment Group. Daarna krabbelde hij zonder meer weer op. Dit is een zeer onboeiend topic maar mensen willen dit soort dingetjes nu eenmaal weten. Daarom, hoe rijk is Marco Borsato?

Het

Het eigen vermogen in zijn Musica è B.V. bedraagt € 8,8 miljoen en dat is meteen een redelijke schatting van zijn rijkdom. De winst kunnen we niet zien, maar omdat de post 'overige reserves' van 2017 op 2018 met dik € 1,1 miljoen groeide mogen we zeggen dat de ingehouden winst en daarmee zijn inkomen minstens zoveel bedroeg.

Doet u uw voordeel met deze kennis.

Lees meer

Boze witte man kijkt stompzinnig NOS-filmpje over crisis op de huizenmarkt

En dan wordt hij nog bozer. Het komt vooral omdat de boze witte man in kwestie (Sven Hulleman) net in Het Euro Evangelie zat te lezen. Dan krijg je dat. De NOS maakte een tenenkrommend filmpje over de crisis op de huizenmarkt en slaagt erin om twee essentiële aspecten compleet te negeren: de financiering van die schaarse woningen en immigratie die de nieuwbouw overstijgt. Over het eerste aspect maakte vriend Hulleman dit filmpje. Durft u het aan, kijkt u dan ook naar het wegkijkitem bij de vrienden met de rode cirkel.

Lees meer

Deel twee in de reeks 'Deutsche Bank ist kaput' staat nu online!

Wat is de overeenkomst tussen een dinosaurus en een bank? Ze worden allebei moeilijk groot, voordat ze onvermijdelijk verzengd worden door de realiteit. Deutsche Bank zal de ziekste Europese grootbank zijn, de hond met de meeste vlooien, als we naar het koersverloop kijken. Deel een over Deutsche Bank bij Café Weltschmerz zag u al, nu staat deel twee online. Tip: kijk eerst deel een, als u dat niet al heeft gedaan, voordat u aan het vervolg begint.


Er is best wat inhoudelijk commentaar gekomen op het eerste filmpje. Zo vallen enkele kijkers over het zwartgallige scenario, geschetst rondom de Capital Release Unit of 'bad bank'. Daar zit voor € 359 miljard aan balanstotaal in, volgens het meest recente kwartaalbericht. Daar kan geen twijfel over zijn. In beide uitzendingen wordt er gespeculeerd wat het effect is van een flinke afboeking op die bezittingen, waar de directie afstand van probeert te doen. Als deze al met een koersverlies van een kwart worden verkocht, is het eigen vermogen van Deutsche Bank compleet verdampt. Waarom zouden we daar eigenlijk rekening mee moeten houden? Omdat de bezittingen in die 'Capital Release Unit' niets opbrengen. Ze kennen een minimale of zelfs negatieve omzet en winst valt er al helemaal niet te verwachten. Het zijn net koeien die meer melk drinken dan ze leveren, die zullen in het economisch verkeer ook niet veel waard zijn. Een omvangrijke afwaardering ligt daarom in de lijn der verwachtingen.

Deel drie wordt nu voorbereid. Daarin kijken we naar de techniek van het aandeel (waarom is de lage koers zo erg?), de derivatenpositie, mogelijke reddingspogingen en beantwoorden we vragen van kijkers. Dan is het wel even mooi geweest!

Lees meer

Help, ik verzuip (maar dat is goed) - Kerstgroet

Dat wordt afzien: eten en drinken, met de hele familie en dan ook nog eens met wat men de 'koude kant' noemt, als u zo gelukkig bent die te hebben. Geniet er maar gewoon van, dat is het makkelijkst.

In het nieuwe jaar staat er veel te gebeuren. Het archief van 925 komt terug, binnen een compleet nieuw medium met leden. Het is een soort De Correspondent of FTM zo u wilt, maar dan niet zo vreselijk dweperig met progressieve emoties. We kunnen Merkel zo’n schat vinden omdat we dat nu eenmaal doen na de Oorlog en omdat ze aardig is om vluchteligen selfies met haar te laten maken, dat betekent niet dat ze Nederland niet met een vreselijke rekening in verband met het faillissement van Deutsche Bank kan opzadelen. Over zieke banken gesproken, zo gezond zijn die van ons eigenlijk ook niet. Mocht u zich vervelen tijdens het kerstdiner, trekt u zich dan eens terug op de wc. Op de pagina Investor Relations van ING.com treft u de jaarrekingen van 2014 en 2016 aan. Wat valt u op? Inderdaad.

In het Emotionele Tijdperk is de journalist er maar druk mee, het deugen. Een man die graag een jurk wil dragen? Dat wordt een longread op RTL Nieuws. Zit Deutsche Bank er 309 miljard euro (een factor zeven) naast, bij het inschatten van de extreem risicovolle bezittingen op de balans? Krekels, in het Nederlandse medialandschap. Journalisten, nieuwsgebruikers en adverteerders zitten in een dodelijke houdgreep. Het vervelende is dat de jurkartikelen enorm goed scoren. De adverteerder krijgt meer clicks op en zal dergelijke ‘journalistiek’ belonen met geld, dat gaat automatisch. Medewerkers van dagbladen en televisiestations gaan dan op zoek naar nog meer emoterreur en missen de komende uitdagingen voor de samenleving compleet. Adverteerders gaan mee in de emoterreur en maken advertenties waarin de samenleving er als een progressieve utopie uitziet: iedereen rijdt groen en elk gezin is een perfecte afspiegeling van het multiculturele ideaal. Nieuwsconsumenten krijgen het over zich uitgestort, via dagbladen, nieuwszenders en social media en stompen af. Dat wordt een vicieuze cirkel.

Daar gaan we verandering in brengen en dat kan enkel met een ledenmodel. Journalistiek is nu eenmaal niet gratis te realiseren en met leden is de ongewenste zeggenschap van de adverteerder (‘moet je dat nou wel schrijven?’) verleden tijd. Een hoofdonderwerp is dan natuurlijk de euro en de EU, maar er is meer. We gaan het ook over de rechtsstaat hebben, de gezondheid van banken en overkreditering in het algemeen, om maar iets te noemen. Op dit moment doe ik alles alleen, omdat ik niet zeker wist of er wel animo was voor een soortgelijk medium. Ik kan natuurlijk wel allemaal kosten maken om personeel aan te nemen en een ruimte te huren, maar dat gaat wel allemaal wel vanuit mijn spaargeld. Dat is in omvang beperkt en het te nemen ondernemersrisico daarmee ook.

Animo is er absoluut. Dat is het goede nieuws, maar ik verzuip er wel in. Er zijn mensen die alvast een boek hebben besteld, meedoen met de film of het medium, in natura willen leveren (zoals techniek van de website), me uitnodigen voor spreekbeurten en inhoudelijke opmerkingen hebben. Die sturen nu privéberichten, via Twitter, Facebook, e-Mail, SMS of zelfs ouderwetse post. Dat moet ik zelf allemaal beantwoorden en daar loopt het spaak. Daarom komt er in februari een compleet vernieuwde site, waarbij geen enkel bericht bijvoorbeeld meer in het spamfilter komt. Inmiddels bent u met 2.700 geïnteresseerden en dat doet me deugt. Wat ik een maand geleden vreesde is wel uitgekomen: u hebt me massaal digitale en fysieke kerstkaarten gestuurd, temidden van logistieke vragen over de levering van een boek of een uitnodiging om te komen spreken. Daarom, ik ben overspoeld. Het was een tsunami van steunbetuigingen, maar dan verzuip je nog steeds. Het is tijd om wat stappen ter professionalisering te zetten, maar eerst ga ik persoonlijk de duizenden berichten beantwoorden en uw boeken versturen. Dat kost nog een paar dagen, daarna kom ik met een plan voor het komende jaar. In februari is het nieuwe platform af en zijn bijvoorbeeld berichten die in het spamfilter belanden verleden tijd. Dan kunnen we losgaan en het Nederlandse medialandschap echt vernieuwen. U zult het mooi vinden.

Maar eerst ga ik naar mijn moeder, de kerstkalkoen heeft ook aandacht nodig. Ik wens u fijne Kerstdagen (Kerst, geen lichtjesfeest of iets dergelijks) en kom op 30 december bij u terug met een update.

Lees meer

Boon & Wellens | Liever geen quotumvrouwen, dat zijn wandelende ongelukken

Lees meer

Nu online: de grote Deutsche Bank is failliet-video

Het is dat ik verliefd ben, anders zou het een depressie kunnen opleveren. Nu bij Café Weltschmerz: wat is er mis met Deutsche Bank (en anderen) en waarom is een lage koers voor een bank zo problematisch? Veel kijkplezier!

Lees meer

Kom naar de meetup over de #wooncrisis in Amsterdam!

Wonen, dat is toch echt een eerste levensbehoefte. Probeert u voor de grap toch eens het volgende. Zoek op wat het salaris is bij een middenklasse baan, zoals leraar of boekhouder. Verviervoudig dat (want zo komen we bij de maximale hypotheek) en probeer daar op Funda eens een leuk huis mee te vinden. Inderdaad, dat lukt niet. De Nederlandse huizenmarkt zit namelijk chronisch op slot, eigenlijk functioneert deze sinds de Oorlog al niet meer. Het aanbod blijft stelselmatig achter bij de vraag en dat levert schaarse en onbetaalbare woningen op. Gewone gezinnen steken zich vervolgens tot over de oren in de schulden voor een bezemkast met een postzegel als tuin, wat financieel ook nog eens buitengewoon riskant is. Hoe heeft het zo kunnen escaleren? Wat doen we hieraan? Moet de overheid ingrijpen? Of is die eigenlijk de oorzaak van de #Wooncrisis?

Kom op woensdag 27 november naar Café van Leeuwen in Amsterdam en praat mee. De locatie zit op de hoek van de Keizersgracht (nummer 711) en de Utrechtsestaat, vlak bij het kantoor van De Nederlandsche Bank. De inloop is om 19:00. Het programma duurt tot 22:00, dan mag er geborreld worden. De toegang is gratis, maar vanwege de beperkte capaciteit van de zaal (honderd zitplaatsen) vragen we u zich aan te melden, zodat uw plek gereserveerd is. Aanmelden gaat middels een enkele muisklik, hier via Eventbrite. Tot 27 november bij Café van Leeuwen in Amsterdam! Dus:

Wat: meetup over de #wooncrisis
Voor wie: iedereen met meer dan gemiddelde interesse
Hoe duur: gra-tis!
Wanneer: woensdag 27 november
Hoe laat: van 19:00 tot 22:00
Waar: Café van Leeuwen, Keizersgracht 711
Hoe aanmelden: Eventbrite, alhier

Lees meer

Equal Pay Day, klinkklare onzin - Boon & Wellens

5 november 2019 was het in Nederland “Equal Pay Day”, aldus WOMEN Inc. (een organisatie die opkomt voor de rechten van vrouwen), vrouwen verdienen volgens deze organisatie gemiddeld 15 procent minder dan mannen en werken dus vanaf 5 november tot aan het einde van het jaar “gratis”. Op twitter propageerde de organisatie met een filmpje met leuzen als ‘hoe langer je erover nadenkt, hoe gekker het klinkt. Stel je voor dat vrouwen 15 procent minder broodjes mogen eten bij de door het bedrijf betaalde lunch, of dat ze 15 procent minder kopjes koffie uit de automaat kunnen halen’. Ook brachten ze een magazine uit, wat volstaat met informatie over de volgens hun bestaande loonkloof. Onder andere Lilianne Ploumen (PvdA) spreekt hierin over haar gedachtes met betrekking tot de loonkloof, waar ze zelf ironisch genoeg nooit last van heeft ondervonden, ze kreeg altijd hetzelfde betaald als haar mannelijke collega’s.

Ook in België kwamen er diverse nieuwsberichten naar buiten waarin werd bericht over de “Unequal Pay Day”, daar werken vrouwen vanaf 4 november tot het einde van het jaar “gratis”, want uit Europese cijfers zou blijken dat vrouwen maar liefst 16 procent minder verdienen dan mannen. Vera Claes van de vrouwenbeweging zij-kant zegt er het volgende over: "de grootste oorzaak is deeltijds werk. Veel meer vrouwen dan mannen werken deeltijds. In cijfers: in België werkt 44 procent van alle vrouwelijke loontrekkers deeltijds. Bij hun mannelijke collega's is dat maar 11 procent. Dat is een enorm verschil."

En daar begint dus de essentie van het probleem, er is helemaal geen loonkloof. De oorzaken van de loonkloof die volgens deze so-called feministische bewegingen ten onrechte bestaan, zijn namelijk voornamelijk te vinden in bewuste keuzes van de vrouwen zelf. Ook WOMEN Inc. zelf is hiervan op de hoogte. In hun magazine behandelen ze, ergens weggestopt, alvorens te starten met het innemen van de slachtofferrol, nog even wat praktische zaken. Ze stellen dat een deel van de loonkloof, maar liefst 9 procentpunt (van de 15 procent), te verklaren is, bijvoorbeeld omdat mannen en vrouwen in andere sectoren werken. Maar ook deeltijdwerken en het feit dat vrouwen meer zorgverlof opnemen spelen hier een rol. Gecorrigeerd naar diverse factoren bedraagt de loonkloof dus nog maar 6 procent. Dat is maar liefst 60 procent minder dan in eerste instantie door WOMEN Inc. werd gesteld. Desgevraagd geeft WOMEN Inc. ook toe dat er geen sprake is van een onverklaarde loonkloof van 15 procent.

Ook de gecorrigeerde loonkloof van 6 procent die overblijft wordt niet met zekerheid onrechtmatig veroorzaakt. Het CBS zegt hierover zelf: het gecorrigeerde loonverschil tussen mannen en vrouwen wordt vaak gelijkgesteld aan het begrip loondiscriminatie, maar het gaat niet om hetzelfde. Het CBS beschikt niet over alle cijfers met betrekking tot factoren die de loonkloof kunnen verklaren. Zo ligt het in de redelijke lijn der verwachtingen dat vrouwen meer vrije dagen opnemen, als de werkgever die mogelijkheid biedt. Vrouwen werken immers ook vaker in deeltijd. Een vrouw verdient dan op papier iets minder dan een mannelijke collega, maar krijgt daar wel meer vrije tijd voor terug. Er is dan geen sprake van discriminatie. Het CBS weet enkel wat het opgetelde salaris van mannelijke en vrouwelijke werknemers is, maar niet hoeveel extra vrije dagen vrouwen wellicht opnemen. Die vrije dagen zouden wel een redelijke verklaring voor de loonkloof zijn. Het CBS mist deze cijfers en kan van 6 procentpunt niet verklaren waarom die loonkloof er is. In elk statistisch model zit wel ruis, een verschijnsel dat de onderzoekers niet kunnen verklaren. Zonder enige onderbouwing weet WOMEN Inc. ons te vertellen hoe we die ontbrekende cijfers moeten interpreteren: het zal vast en zeker discriminatie van vrouwen zijn!

Frappant is overigens dat WOMEN Inc. van mening is dat werkgevers een essentiële rol spelen bij het oplossen van de “loonkloof”. Die taak is er niet, om de kloof te verkleinen moeten vrouwen andere keuzes maken. Neem Easyjet, het Britse bedrijf met de grootste loonkloof. Die is te verklaren, omdat de meeste piloten man zijn en het cabinepersoneel meestal vrouw. De opleiding tot piloot is bijzonder kostbaar en kennelijk nemen mannen in dat opzicht meer risico dan vrouwen. Het is niet de schuld van Easyjet dat mannen en vrouwen andere studiekeuzes maken. Als Easyjet het niet bestaande probleem van de loonkloof wil oplossen, dan moeten piloten en stewardessen hetzelfde salaris krijgen, nogal onredelijk.

Voor een feministische beweging is er dus maar één optie om te zorgen dat de loonkloof wordt verkleind: vrouwen dwingen om bijvoorbeeld minder vaak in deeltijd te werken, minder verlof op te nemen of andere studies te volgen. Natuurlijk is dat juist wat een feministische beweging niet moet doen, vrouwen dwingen bepaalde keuzes te maken. Die – terechte - loonkloof zal voorlopig dus nog wel blijven staan.

Lees meer

De stikstofcrisis is een psychische klacht

Lees meer

Het Euro Evangelie III wordt nu gedrukt

Het was voor ondergetekende een bewogen jaar, om meerdere redenen. Nu is het dan eindelijk zo ver: Het Euro Evangelie III ligt bij de drukker. Meer nieuws volgt. Ik dank u voor uw interesse - en uw begrip. Het Euro Evangelie Annex, over de financiële sector in het algemeen, komt er meteen achteraan. Dan kunnen we aan het boek over de rechtsstaat beginnen en intussen worden er ook voorbereidingen getroffen voor de film. Een bezoek aan Parijs is de volgende stap, u snapt wel waarom. Mark my words: 2020 wordt een heftig jaar.

Lees meer

'Door lage rekenrente voor pensioenfondsen worden ouderen ten onrechte gekort'

Laten we een spelletje doen. Ik zeg: Café Weltschmerz. Wat zegt u dan? Inderdaad, IQ>130. Deze keer een gesprek met Pieter Lakeman over het beste onderwerp voor bij een date na klimaatverandering en waterschapsverkiezingen: het berekenen van de impliciete schuld van pensioenfondsen, die het gevolg is van eerder gedane beloftes aan betalers van pensioenpremie. Dat lijkt een abstract, ver-van-mijn-bed onderwerp maar dat is het niet. Als een pensioenfonds niet goed functioneert, dan slaapt u straks onder een brug en anders (waarschijnlijk) niet. Daarom, wakker blijven.

De balans van een pensioenfonds bestaat uit twee kanten. Links, bij de bezittingen, staan de aandelen, obligaties en vastgoedbeleggingen die in de loop der jaren zijn opgebouwd met het ingelegde geld van de pensioenspaarders. De winsten die hieruit voortvloeien kunnen nu en later bijdragen aan een uitkering. Het waarderen van deze bezittingen is relatief makkelijk maar daar gaat het nu niet om. Aan de rechterkant van de balans vinden de schulden. Dat zijn de beloftes die in het verleden aan de pensioenspaarders zijn gedaan: als u zus en zo oud bent krijgt u zus en zoveel geld. Het is de vraag of de pot wel groot genoeg is om straks niemand in de verwachten teleur te stellen. De bezittingen moeten immers groot genoeg zijn, om straks de schulden in te kunnen lossen.

Hoe lager de rente, hoe moeilijker het is een bepaald rendement te maken en hoe hoger die schulden boekhoudkundig worden. Anders (of beter) gezegd: door een lagere rente te hanteren, stijgt de contante waarde van de schulden en lijkt het pensioenfonds armer dan het is. Dat maakt Pieter Lakeman woest en hij legt uit waar het fout gaat. Nota bene: het gaat hier om het waarderen van de schuld en niet de bezittingen. Het is dus een deel van het verhaal, maar bepaald geen onbelangrijk deel. Over die bezittingen komen we nog wel te spreken, als rond de jaarwisseling de beurs instrort, bijvoorbeeld. We praten nu enkel over de rechterkant van de balans.

Zet chips, cola en een kladblok met potlood klaar voor aantekeningen en kijken maar.

Lees meer

De sugar daddy van de Blauwe Moskee is blut (daarom versterkte oproep tot gebed?)

Yassin, Yassin, mogen we je cijfertjes eens zien? Nee? Dat is begrijpelijk, die zijn niet zo best. Dan ga je natuurlijk wel om aandacht schreeuwen, vrij letterlijk, vanaf de dak van de Blauwe Moskee in Amsterdam. Nu maar hopen dat de miljoenen aan gratis geld uit Koeweit en Qater weer terugkeren. Dat is niet waarschijnlijk, dus kun je de buurt net zo goed met rust laten.

Amsterdam is boos. Tenminste, het deel van de bevolking dat op Twitter zit zeker. De Blauwe Moskee gaat volgens AT5 met luidsprekers de gelovigen oproepen tot het gebed, dat deed de dienstdoende imam Yassin Elfourkani eerst niet zo. Het misstaat een beetje in het seculiere Nederland. Valt dit onder godsdienstvrijheid of hebben we hier te maken met een doelbewuste provocatie? Het lijkt op het laatste. In deze discussie is het noodzakelijk om onderscheid te maken tussen lokale gelovigen en buitenlandse partijen die op slinkse wijze deze mensen willen indoctrineren.

Sinds de eeuwwisseling krijgt Nederland de ene na de andere enorme, glimmende moskee. In andere landen, tot Zuid-Afrika aan toe, is dit effect ook zichtbaar. Het is niet zo dat lokale moslims allemaal de loterij gewonnen en besluiten samen nieuwe gebedshuizen te bouwen. De financiering wordt geregeld door de regimes in de Perzische Golf. Bahrein, Koeweit, Qatar, allemaal steken ze oliegeld in een moskee waar de lokale moslimsgemeenschap geen behoefte aan heeft. Anders was er geen buitenlands geld nodig geweest. Het Parool noemde in 2013 al dat de Blauwe Moskee bestuursleden heeft die geld ontvangen uit Koeweit. In 2013 krijgen ze ruzie, als het geld uit Koeweit kennelijk ook voor etentjes wordt gebruikt. Het AD schrijft daar een artikel over maar rectificeert het half.

Koeweit en Qatar financieren Europese moskeëen en anderen 'culturele instellingen' via Europe Trust. De Nederlandse tak had de genoemde Elfourkani dan ook als bestuurslid.




Europe Trust Nederland is verbonden met een Britse vennootschap, Europe Trust in Markfield. Deze roept gelovigen op om te doneren via 'locked dedications'. In het Arabisch heet dit 'Waqf' en het houdt in dat een donatie van duurzame aard moet zijn. De ontvanger van de subsidie kan dan langdurig zendingswerk verrichten. Uit de boekhouding van de Britse vennootschap mogen we opmaken dat er nauwelijks tot geen Europese donoren zijn. Bijna al het geld komt uit Koeweit en Qatar, zien we straks. Als die er plotseling geen zin meer in hebben, dan komt de ontvanger van de 'Waqf' in de problemen en dat is wat er nu speelt. Daarom is de conclusie gerechtvaardigd, dat de enorme gebedshuizen die in Europese steden opduiken, het geesteskind zijn van een paar dictators uit de Perzische Golf. Lokale gelovigen dragen nauwelijks iets bij.


In 2006 blijkt dat Koeweit een Britse vennootschap heeft overgenomen, die eerder 'dormant' was: een brievenbusbedrijf zonder duidelijke doelstelling. Na een storting van £ 3,6 miljoen is dat wel even anders. Nu moet de vooruitgang van de islam worden bevordert, lezen we. Er is overigens voor een vennootschap en geen stichting gekozen, omdat een vennootschap die een algemeen nut beoogt, onder Brits recht vrijgesteld is van belasting.


Volgens de jaarrekeningen van het Britse Europe Trust is in totaal voor meer dan £ 8 miljoen aan vastgoed gekocht. Het grootste deel is in het VK te vinden. Dertig procent van het vastgoed is commercieel, de rest heeft een 'mixed motive'.


Een culturele instelling kan bijvoorbeeld een moskee of een islamitische school herbergen, die kosten vallen onder liefdadigheid of 'charities'. Het centrum kan ook activiteiten ontwikkelen die wel winst opleveren, die vallen onder 'investment income', net als de winst op de vastgoedbeleggingen die puur commercieel zijn. Europe Trust ontvangt ook middelen uit donaties. In 2012 zien we dat er £ 176 duizend afkomstig is uit 'investment income'. Verder heeft (waarschijnlijk) een enkele donateur £ 3 duizend overgeboekt en komt het veertigvoudige van dit bedrag uit Koeweit en Qatar. Soms komt er ook geld binnen uit 'social reform', wat dat ook moge zijn.



Met dat geld worden de grootste kostenposten gedekt. Dit zijn 'raising funds', wat neerkomt op het voeren van een organisatie die in West-Europa zelf donaties kan binnenhalen. Dat, in combinatie met de aanwezigheid van 'investment income', doet vermoeden dat de financiers uit Koeweit en Qatar willen dat Europe Trust zelf ooit de broek kan ophouden. Ze moeten dus zelf voldoende ophalen om 'charitables' te steunen. In Nederland valt de Universiteit Leiden daar ook onder.


Uit het kasstroomoverzicht mogen we opmaken dat Koeweit en Qatar de kas van Europe Trust op nog twee manieren spekken. Als er een nieuwe moskee gebouwd moet worden, in Duitsland bijvoorbeeld, dan krijgt Europe Trust daarvoor de nodige miljoenen.


Het vastgoed wordt dan ingebracht in de vennootschap, tegenover het eigen vermogen. Het is dan geen gift die via de resultatenrekening loopt, in tegenstelling tot donaties. In dat geval zien we het balanstotaal dat wordt doorgegeven naar een volgend boekjaar ('carried forward') dan ook een sprong maken. Merk op dat er na 2014 geen nieuwe, grote projecten meer gefinanierd zijn op deze manier. Kennelijk hebben de Golfstaten er geen trek meer in.


Uit het kasstroomoverzicht blijkt ook dat er wel eens een post 'overige inkomsten' is. Het kan dan om twee miljoen in een enkel jaar gaan, een mysterieuze geldschieter wil Europe Trust helpen de islam in Europa te verspreiden. Deze overige inkomsten verdwijnen ook na 2014. In een bepaald jaar moeten de inkomsten en de uitgaven elkaar al met al in evenwicht houden en als dat niet lukt, zijn er de oliedollars van de Golfstaten. Na 2014 zijn die niet langer bereid eventuele tekorten te dekken en dan komt Europe Trust in de problemen.


In een typisch jaar vallen er twee dingen op. Ten eerste is Europe Trust zeer ondoelmatig. De kosten van het voeren van de organisatie (de groene staaf) is steeds veel te hoog, gegeven de paarse giften aan culturele activiteiten. Vergelijk het met een Nederlands goed doel als Pink Ribbon, dat veel meer geld uitgeeft aan salarissen en feesten dan aan het hoofddoel. Die kosten worden vervolgens in bijna geen enkel jaar gedekt door de inkomsten uit investeringen. Geen probleem, de regeringen van Koeweit en Qatar dekken het verschil maar in 2014 komt daar abrupt een einde aan. Europe Trust begint verlies te maken en de bodem van de schatkist wordt pijnlijk zichtbaar. Er staat in 2017 nog maar £ 9 duizend op de rekening.


Dat cijfer is dramatisch, omdat het een daling van negentig procent ten opzichte van het jaar ervoor is. Dat is kenmerkend voor een organisatie die zwaar in problemen zit. Er wordt wat gesneden in de uitgaven, dusdanig dat er net niet niks in de kas te vinden is. De kasstromen en verliezen lopen verder niet precies gelijk op. Het gebeurt ook dat er een verlies genomen moet worden op het aangekochte vastgoed, een 'loss on investment asset'. Dat is het gevolg van de te dure aanschaf van een moskee of cultureel centrum, iets dat later door de accountant wordt opgemerkt: nog een bewijs van wanbeleid of erger, want in tijden van QE een pand kopen dat meteen in waarde daalt is echt een prestatie.



In 2014 springt de balans van Europe Trust nog een laatste keer omhoog, als Koeweit en Qatar geld storten om een islamitisch centrum in Berlijn te openen. Het banksaldo springt naar een half miljoen pond. In dat jaar moet er voor tachtig procent van dat bedrag aan korte leningen bij Europese banken worden afgelost. Dat is het begin van het einde. Het bestuur van Europe Trust besluit om onduidelijke redenenen de bankleningen te betalen uit de post liquide middelen. Het gevolg is dat er na 2015 bijna geen geld meer op de rekening staat. Intussen maakt Europe Trust verlies, want er komen niet genoeg donaties binnen. Dat maakt het alleen maar erger.


De afschrijvingen op het te duur ingekochte vastgoed en de gebrekkige stroom aan donaties en huurinkomsten maken zelfs dat het balanstotaal licht begint te dalen. De twee Golfstaten hadden het nakende tekort makkelijk kunnen opvangen maar kiezen er doelbewust voor om Europe Trust kapot te laten gaan. Het gaat hier om nare, dictatoriale regimes dus naar de motieven kunnen we enkel gissen. Dat na 2014 de bodem van de schatkist in zicht raakt blijkt wel uit het kasstroomoverzicht en het banksaldo van Europe Trust.


De aangesloten 'culturele projecten' zullen nu geconfronteerd worden met lagere subsidies en hogere huren. Dat geldt ook voor de Blauwe Moskee, dus die zal iets moeten doen om weer geliefd te worden bij de voormalige broodheren in Koeweit en Qatar. Hun doel is het promoten van de islam, dus misschien is een luidruchtige oproep tot gebed in een stad die daar niet om vraagt een idee.

Zoals eerder genoemd, raakte Elforkani eerder in opspraak vanwege zijn uitgaven. In België en Duitsland zijn er ook problemen rondom de projecten van Europe Trust te melden. Het is goed mogelijk dat Koeweit en Qatar er sindsdien geen zin meer in hebben. Dat ze Europe Trust (en daarmee de Blauwe Moskee) afknijpen blijkt simpelweg uit de boekhouding, waarom ze dat doen is niet te zeggen. Ik zal het de regeringen voorleggen, maar de ervaringen uit het verleden leren dat het een vrij zinloze excercitie is. Maar dan hebben we het maar geprobeerd.

Elforkani zelf stuurt zijn factuurtjes vanuit Vizea BV. Deze vennootschap rapporteert niet of veel te laat. In 2012 staat er voor € 20 duizend euro aan contanten op de balans.


Dan weet het AD het nieuws te brengen dat Justitie in Koeweit het kennelijk niet vertrouwt. Daarna volgen er geen jaarrekeningen meer. In 2017 neemt hij een partner in de arm die een enkele dag ingeschreven staat als bestuurder. Uit de laatste jaarrekening van Elforkani blijkt dat hij over nog maar € 7 duizend aan contanten in zijn bv beschikt.

Andere jaarrekeningen heeft hij helaas niet beschikbaar gesteld. Tegenover dat magere bedrag heeft Elforkani wel een kwart miljoen aan schulden, een bedrag dat een groeiende trend lijkt te kennen. Vroeger was geld geen probleem, toen kwamen de broodheren uit de Golf wel met de benodigde middelen over de brug. Vooral Qatar is rijk. Het heeft een inkomen van $ 60 duizend per inwoner en een handelsoverschot van 50 miljard. Dat is een derde van het nationaal inkomen, een ongekend hoge score. Nederland, een land dat doelbewust lonen laag houdt om veel te kunnen exporteren, komt niet eens aan een derde van die score. Qatar zit op een berg olie en heeft geld als water. In eerdere jaren strooide Qatar met miljoenen naar de Europe Trust en daarmee de Blauwe Moskee maar die tijden zijn voorbij.

Men zou het als een progressieve daad van tolerantie kunnen zien, toestaan dat een moskee steeds zichtbaarder wordt in de wijk. Dat is een drogreden. De moskee die pleit voor een luidruchtige oproep tot gebed, is gefinancierd door twee brute regimes die een slechte staat van dienst kennen als het om mensenrechten gaat. Het is een vorm van tolerantie in een enkele richting en dat was precies de doelstelling van de regeringen van Koeweit en Qatar. Het is niet zo dat ze in ruil voor een oproep tot gebed in Amsterdam, in hun eigen hoofdsteden synagoges of homo-sauna's zullen toestaan. De persoon die pleit voor een versterkte oproep tot gebed heeft ook nog eens zichtbaar een geschil met zijn financiers en dat geeft hem een prikkel om zich te profileren als een trouwe volger van de principes van de sharia. Eigenlijk is het ongehoord dat buitenlandse financiers zich bemoeien met een morele discussie in Nederland.

Lees meer

Loop nu met BRIC Investments binnen op het Coral Resort in Brazilië. Of niet

Heel, heel, heel vervelend. In 2018 sloot 925 een deal met FTM, ter overname van de content. Dat gebeurde in goed vertrouwen, een collega zal je geen mes in de rug steken. Inderdaad, fout gedacht. Het resultaat: tienduizend artikelen zijn uit het geheugen van het internet verdwenen. Veel van die artikelen gingen over louche aanbieders van foute vastgoedfondsen, van creatieve boekhouders tot keiharde oplichters. Omdat de publicaties over deze mensen zijn verdwenen, maken ze gebruik van de gelegenheid om terug te keren. Daar gaan een stokje voor steken. Daarom wordt dit stuk uit 2018 over BRIC Investments herplaatst.

Oorspronkelijk artikel:

Loop nu met BRIC Investments binnen op het Coral Resort in Brazilië. Of niet

Klinkt dat even vertrouwd: investeren in Brazilië, met een rendement van acht procent als absoluut minimum. Er wordt fors geadverteerd via Facebook, dat medium is zo vriendelijk om de contactgegevens van de gebruiker alvast door te geven.

Om een goed gevoel te geven is er een corporate video gemaakt vol met mensen die geen acteur zijn, dat staat buiten kijf.

Al twintig jaar waarde scheppen, een resort van $ 150 miljoen waar massa's mensen rijk mee worden. Wat vinden we hier nou van? Een logische vraag, want het ruikt een beetje naar een eerdere aanbieding (doorlezen bij Das Kapital). Waarom zou dit niet lekker zitten met deze belegging?

Met 'aanbieder' wordt een natuurlijk persoon bedoeld. Een vastgoedclub die de ene erkenning na de andere krijgt, zal het hoofd van een trotse directeur of eigenaar wel prominent in de brochure of op de website plaatsen. Niets van dat al, de bedenker van het resort is en blijft een grote onbekende en dat geldt ook voor de boekhouding. Via een enorme omweg (Ripoff Report, waar aanbieders van vastgoedfondsen feitelijk een goede review kunnen kopen) vinden we wel een adres in Londen. De gegevens in het Handelsregister matchen met die in de gemeentelijke basisadministratie, dus het is de kunst een persoon in de KvK te koppelen aan het gemelde hoofdkantoor in Londen.

Dat geldt voor maar een vennootschap, en wel Van Gogh Horeca bv i.o. uit Haarlem met nummer 33277035, van Robertus van Kuijk. Op 24 mei 1996 werd deze opgericht om een café in Haarlem uit te baten, maar van die plannen werd afgezien. Dit is het uittreksel, samen met de laatste balans. Die is sinds 2004 niet meer veranderd. Er is enkel een toegezegde storting van dik € 56.000 te zien, maar deze is nooit gedaan: dat verklaart de even hoge vordering op de balans. In 2011 worden alle achterstallige jaarrekeningen ingeleverd, dan blijkt dat de naam BRIC in 2009 te zijn geboren.

Strikt genomen is de kreet dat er al twintig jaar waarde wordt gecreëerd, juist. Bij een dergelijke claim verwacht men wel meer documentatie over de aanbieder, zoals jaarrekeningen van de vennootschap die de aanbieding doet. Die zijn (bijna) niet te vinden.

Het is ook makkelijk om melding te maken van 'een resort van $ 150 miljoen'. Daarmee is niet gezegd dat het al af is, of hoe de eigendomsverhoudingen liggen. 925 kan ook in een zin genoemd worden met de drie grootste mediabedrijven ter wereld, dat is bijzonder makkelijk. Maar deze claim kan de pennenvrucht van een iets te optimistische verkoper zijn geweest, dit is op zich niet heel erg vreselijk. Maar wat kunnen we fysiek van het resort vinden? Als het er niet is, dan is het moeilijk voor te stellen dat het beleggers direct al veel winst kan opleveren.

De brochure geeft deze mooie plattegrond (opklik voor groot, of open de originele brochure op pagina 5 voor een nog hogere resolutie). Op Google Earth zoeken geeft een iets minder rooskleurig beeld. Daar moet bij vermeld worden dat Google Earth vaak twee jaar achter loopt, maar het filmpje komt uit 2014 dus we zouden wel degelijk een resort in vergevorderde staat mogen verwachten.

Dat het om dezelfde locatie gaat, blijkt uit het huis in de vorm van een krab (een dik hoofdgebouw - het lichaam, met twee uitlopers) onder de 'E' in de foto uit de brochure. Dat pand is duidelijk herkenbaar op Google Earth (rechtsonder). Van een resort is helaas nog niet veel waar te nemen, dus waar die megarendementen dan uit moeten komen blijft een raadsel.

Gelukkg is er ook goed nieuws: een montere verkoper van BRIC meldt ons desgevraagd dat 1) het allemaal inderdaad nog niet klaar is, maar er wel elf villa's zijn afgebouwd wat 2) betekent dat er dus wegen, electriciteitskabels en andere infrastructuur zijn aangelegd, noodzakelijke attributen die misschien inderdaad niet heel erg zichtbaar zijn vanuit de ruimte en 3) het resort te vinden is op Booking.com, wat het behoorlijk onwaarschijnlijk maakt dat we inderdaad met een luchtkasteel te maken hebben. Geïnteresseerden kunnen ook zelf een kijkje nemen, naar het blijkt.


Goed verhaal Thomas, maar daarmee zijn we er natuurlijk nog niet. Elke dag een advertentie om de oren krijgen van een resort dat zichzelf aanprijst met artist impressions en stock foto's, gecombineerd met geprognosticeerde rendementen die ver boven de rente op spaargeld liggen door een onvindbaar persoon, wakkert op ons redactieloft de argwaan aan. En een investering op een afgelegen plek in een land met een instabiele munt is gewoon een speculatieve gok. Dat wordt verergerd door de hoogte van de grondprijs, die ligt op minimaal $ 37.510 per kavel. BRIC zegt overigens wereldwijd 660 objecten te bezitten, bij een eigen vermogen van 56 duizend euro. Niet heel waarschijnlijk.


Als een belegger niet weet wat het opgetelde bedrag van de aankoopprijs plus de geactiveerde kosten van de infrastructuur is, dan is het een belegging met een blinddoek op. Wanneer de genoemde kosten ver onder de gebruikte marktprijs liggen en de belegger maakt ook nog eens gebruik van financiering, dan is het niet veel anders dan een bezoek aan het casino. Bij slechte economische of politieke omstandigheden, of als er een soortgelijk maar goedkoper resort naast komt te liggen, dan is het gedaan met de voorgestelde waarde.

Ook is Brazilië berucht om zijn restricties voor het uitvoeren van intern gemaakte winsten. Die 'exit-mogelijkheden' zouden daarom nog wel eens vies kunnen tegenvallen. Tot slot mag niet onvermeld blijven dat er naast het park een flink aantal enome windmolens staan, die een flinke herrie kunnen maken en ook geen lust voor het oog zijn. De foto's van BRIC zijn altijd richting de zee gemaakt en een schets maakt men zo mooi als men wil, dus u ziet ze niet in de brochure maar op Google Earth zijn de imposante schaduwen meer dan zichtbaar.

Volgens ons is het de vraag of hier geen vergunning voor moet worden aangevraagd, want het is toch echt een aanbod tot het doen van een zeer risicovolle belegging. De vraag waarom Robertus van Kuijk niet gewoon wordt voorgesteld aan de belegger is en blijft een raadsel. Maar dat resort ligt er, en af of niet, het weer is er prima.

BRIC Investment is trouwens feitelijk de voorzetting van Venturis International, een verkooporganisatie die dezelfde kavels eerder aan de man probeerde te brengen. Tot 2009, toen was BRIC Investments er ineens. Als we niet weten waarom Venturis stopte en BRIC het stokje overnam en tegen welke prijs per kavel dat gebeurde, is de kans levensgroot aanwezig dat dezelfde grond nu tegen een veel te hoge prijs wordt verkocht. De voorgespiegelde 'aanvangsrendementen' van tien procent neigen dan naar wat we juridisch gezien bij 'dwaling' zouden plaatsen.

Als BRIC het hele zaakje uit een failliete boedel koopt voor $ 50.000 en vervolgens de 200 kavels voor $ 37.500 per stuk verkoopt, dan is het feest. Dat verklaart dan ook waarom er zoveel budget is om agressief te adverteren en bonussen te verdelen over vijf verkoopkantoren op meerdere continenten. Dat zou bedrijfseconomisch anders niet logisch zijn. Tenzij men erkent dat makelaars koperen testikels hebben en alles moeten kunnen pushen, natuurlijk. Dus, beste Heer van Kuijk, voor hoeveel heeft u dit hele zaakje eigenlijk gekocht en hoeveel winst maakt u per kavel?

Lees meer

Inderdaad, jongeren hebben het niet makkelijk

Zijn millennials nu zwakke zeurneuzen die niet weten hoe je een Duitser of een beer met een schep verjaagt? Of is gemekker over jongeren en hun uitgesproken cultuur iets van alle tijden? Pieter Lakeman weet het wel. Vanaf de andere kant van het demografische gebouw ventileert hij een heldere boodschap. Of het nu om studeren of toegang tot de woningmarkt gaat, regeringsbeleid maakt het niet makkelijker voor de jongeren, integendeel. Het is terecht dat ze klagen. Wat nu? Kijk en huiver bij Café Weltschmerz. Niet schrikken van de verwonding in mijn gezicht. Die is semi-permanent.

Lees meer

Er is helemaal geen 'stikstofcrisis'

Help, we gaan dood door stikstof! Toch? Nee, er is niks aan de hand. De stikstofcrisis is manmade: een plotselinge hype, ontstaan door menselijk handelen, zonder dat er in staat van de natuur iets is veranderd. De ene dag is de ‘stikstofcrisis’ er niet en dan is hij er wel. Het is niet zo dat de hoeveelheid stiktstof in de lucht plotseling zo hard is gestegen dat mensen bij bosjes neervallen, happend naar adem. Integendeel. Wat nutteloze ambtenaren en beroepsklagers hebben de ‘stikstofcrisis’ veroorzaakt, of uitgelokt eigenlijk. Die ‘crisis’ kan morgen over zijn. Daarom, in vijf kogelpunten: waarom gaat er niemand dood door de stikstofcrisis?

Door alle berichtgeving ben ik vreselijk bang geworden voor stikstof. Maar ik weet niet eens wat het is. Wat is stikstof eigenlijk?

Lekker klinkt het niet, stikstof, maar onschadelijk is het wel. Het zit in de lucht die u inadement, dus eigenlijk is het een vreemde term. U zou eerder stikken door een gebrek aan stikstof. De Fransen noemen het dan ook ‘azote’, zij wel. De stikstofcrisis gaat ook helemaal niet over stikstof zelf, om het nog verwarrender te maken. De nutteloze ambtenaren die de stikstofcrisis creëerden waren kennelijk niet goed in scheikunde, maar daar zijn het dan ook nutteloze ambtenaren voor.

Waar het hier om gaat, zijn de stikstofverbindingen (NOx) die vrijkomen bij bouw, verkeer, industrie en landbouw. Deze stoffen slaan neer in de grond en verzuren de grond. Dat kan het milieu beschadigen, de volksgezondheid net zo goed. Een overschot aan NOx zorgt voor ademhalingsproblemen en hartfalen, wat het sterftecijfer meetbaar doet toenemen. Een beetje NOx kan geen kwaad, te veel van de stoffen is wel schadelijk. ‘Te’ is nooit goed, behalve in ‘tequila’.

Aha, we gaan wel degelijk dood door stikstof. Ik ben dus terecht suïcidaal door angst?

Nee, even los van het feit dat het niet om stikstof gaat, maar NOx. Door allerlei innovaties is de uitstoot van NOx sinds de jaren ’90 gehalveerd. Het lijkt erop dat die trend zich zal voortzetten, de vooruitzichten zijn dus goed. Als de uitstoot van NOx al dertig jaar op de politieke agenda staat en deze daalt, dan is het dus heel vreemd om in 2019 ineens een ‘crisis’ te hebben.


Overigens zijn niet alle sectoren van de Nederlandse economie even effectief in het terugdringen van de uitstoot. De landbouw heeft de uitstoot gehalveerd en zit op het gemiddelde van alle sectoren. In de energievoorziening is men erin geslaagd de uitstoot met 82 procent terug te dringen, mede door het filteren van afvalgassen. Huishoudens stoten nu 76 procent minder uit dan in 1990, wat vooral komt door schonere auto’s.


De sector die ervoor zorgt dat de uitstoot toch slechts halveert, ondanks die spectaculaire innovaties, is ‘vervoer en opslag’. Nederland is handelsland, weet u nog, er moeten allemaal containers met plastic rommel uit China naar Duitsland verscheept worden. Vrachtwagens worden wel schoner, net als de auto’s van modale gezinnetjes (brrr) maar door de toename van het handelsvolume neemt de uitstoot van de transportsector niet af. Deze is nu goed voor de helft van alle Nederlandse uitstoot.


Omdat letterlijk alle sectoren van de Nederlandse economie, behalve transport, de uitstoot van NOx zien afnemen, zal dit aandeel alleen maar stijgen. In plaats van een stikstofcrisis zouden we dus van een transportcrisis mogen spreken. Kunnen die Duitsers die rommel niet invliegen, dan mogen wij hier wel gewoon huizen bouwen?

Overigens is de regering voornemens om bouwprojecten af te gelasten, ook al heeft Nederland last van een gierende woningnood. De bouwnijverheid heeft de uitstoot echter al meer dan gehalveerd en bouwvakkers zijn samen goed voor slechts drie procent van de totale uitstoot. Dat idee, het stilleggen van bouwprojecten, is dus totale waanzin. Hoe komt een weldenkend mens bij zoiets?

Waarom is er dan toch sprake van een stikstofcrisis? Is het soms een soort bureaucratische terreur?

Dat klopt. De ‘crisis’ heeft geen oorzaak in de natuurlijke toestand der dingen. De uitstoot neemt juist spectaculair af. Maar er is ook zoiets als ambtenarij en die verpest graag het leven van gewone mensen, bijvoorbeeld door de bouw van schaarse woningen aan banden te leggen zonder een millimeter milieuwinst als resultaat. En omdat niemand het wil, is de EU allerlei bevoegdheden naar zich toe aan het trekken. Dat geeft een extra bestuurslaag, die nog veel meer maatschappelijke schade kan berokkenen.

Het begon met EU-richtlijn 92/43 en dan specifiek artikel 6 lid 4. Deze richtlijn wordt ook Natura 2000 genoemd en is erop gericht om de natuur in de EU te ontlasten, tot hier gaat het goed. De hele richtlijn stelt dat landen hun NOx-uitstoot moeten terugdringen en ja, daar geeft Nederland braaf gevolg aan. Het specifieke artikel 6 stelt dat Nederland bij elke verleende vergunning moet kijken of de lokale natuur geen schade ondervindt. Lid 4 biedt de mogelijk om creatief te boekhouden middels ‘compensatory measures’.

Als de uitstoot op de ene plek te hoog is, dan kan Nederland deze op een andere plek verlagen. Zo ontstaat er de mogelijkheid om de totale uitstoot te verlagen, terwijl bepaalde projecten wel doorgang vinden. In het jargon zeggen de ambtenaren dan dat ze ‘ontwikkelingsruimte’ hebben gecreëerd. Zo kan er gebouwd worden maar houden we wel rekening met het milieu, best mooi eigenlijk. De regering noemt dit het ‘Programma Aanpak Stikstof’ (PAS) en gebruikt het als basis voor het verlenen van bouwvergunningen voor de periode van 2015 tot 2021.

Tot hier deed mijn overheid niks verkeerd. Waar gaat het dan fout en op wie moet ik boos worden?

In mei van dit jaar kwam de Raad van State, het hoogste Nederlandse rechtscollege, met de conclusie dat het PAS en alle bouwvergunningen die via het PAS waren verstrekt, onwettig zijn. Dat is waarom men nu wel eens stelt dat ‘Nederland op slot zit’ en sindsdien is er sprake van acute crisis: niet omdat er ineens meer of minder stikstof (of NOx) wordt uitgestoten. De Raad van State volgde met die uitspraak een eerdere uitspraak van het hof van Justitie van de Europese unie in Luxemburg (HJEU). Die kwam in 2018 tot de conclusie dat de vergunning, gegeven aan onder meer een kippenbedrijf in Brabant om een extra stal te bouwen, niet gegeven had mogen worden. Die vergunning was eerder afgegeven door de Provincie Noord-Brabant.

Waarom houdt het HJEU zich bezig met een kippenboer in De Peel? Dat hebben we te danken aan twee mannen. De eerste is Wim van Opbergen, die al veertig jaar beroepsactivist is. Hij maakt zich zorgen om de kwaliteit van de natuur in zijn directe omgeving en hij beschouwt NOx als een grote boosdoener. In het gebied waar hij wandelt zou hij graag meer bloemen zien en minder gras. Gras houdt wel van NOx, de veldbloemen waar Van Opbergen van houdt weer niet. Daarom wil hij dat er minder NOx wordt uitgestoten en sinds 1990 mogen we wel zeggen dat hij op zijn wenken is bediend. Toch gaat hij door, hij heeft in zijn leven drieduizend bezwaarschriften bij de Raad van State ingediend. Daarbij ging het steeds om economische bedrijvigheid in zijn omgeving.

Zijn compaan is Johan Vollebroek van ‘Coöperatie Mobilisation for The Environment U.A.’ Dat is een activistisch clubje dat elk jaar zo’n vijftig bezwaarschriften tegen boerenbedrijven inlevert bij de Raad van State. Om de stikstofuitstoot in Van Opbergen zijn wandelgebied verder te reduceren, besluiten ze om samen een reeks al uitgegeven vergunningen aan te vechten. Ze starten een procedure bij het HJEU die ze ook nog eens winnen. In de uitspraak noemt het HJEU dat de methodiek van het PAS met betrekking tot de ‘ontwikkelingsruimte’ niet in overeenstemming met de Europese wet is, specifiek de richtlijn Natura 2000. Als boer X een vergunning krijgt omdat de overheid natuurgebied Y belooft te gaan saneren, dan is het tweede geen afdoende ‘compensatie’ voor het eerste. Eerst moet gebied Y zijn gesaneerd, dan pas mag de vergunning worden verstrekt.

Hoewel het hier gaat om een uitspraak tegen een vergunning verleend aan lokale bedrijven (zoals de deze kippenboer uit Someren) meent de Raad van State dat het hele PAS daarmee onderuit gehaald moet worden. Dat is natuurlijk niet proportioneel. Het ging om een actie van twee pestkopjes tegen een paar specifieke boeren, dan heeft het geen zin om broodnodige woningbouw elders in het land stil te leggen.

Het is me duidelijk. Er is geen stikstofcrisis. Wat moeten we nu doen?

Ten eerste moet Nederland de uitspraak van het HJEU naast zich neerleggen. Het zal menig jurist woedend maken: ‘die Wellens weet er niks van’ etc., ik zie hun befjes al wapperen. Maar in tijden van chronische woningnood en recentelijk nog een verdubbeling van het aantal daklozen is het stilleggen van achttienduizend bouwprojecten geen redelijke optie. Het ging het duo ook om het pesten van een paar specifieke boeren. Daarbij kozen ze voor een gang naar het HJEU, dat zich vervolgens wel moest uitspreken over het PAS. Dat was dus bijvangst en dat maakt dat de uitspraak een disproportioneel grote impact op de Nederlandse samenleving heeft. Ook zou Nederland niet het eerste land zijn dat Europese regels aan de laars lapt, de Grieken doen al decennia niet anders. Daarom, gewoon lekker doorbouwen en intussen uitzoeken hoe het zit met dat PAS. De bijdrage van de bouw aan de totale uitstoor van NOx was al minimaal.

Bent u een beetje boos op het duo en wilt u ze terugpakken? Dat kan. Vollenbroek pleegt namelijk herhaaldelijk economische delicten, door de jaarcijfers van zijn bv te laat in te leveren. Daar zou hij een flinke boete voor kunnen krijgen. Wie doet er even aangifte?


Het is natuurlijk flauw om zo te gaan zitten muggeziften, maar bij iemand die er zo de broek van vol heeft om op elke juridische slak zout te leggen is het weer wel terecht.

Al met al is er geen stikstofcrisis, Nederland is al hartstikke goed bezig. We hebben een bureaucratiecrisis.

Lees meer

Wie is Mykola Zlochevski, de spil in de afzettingsprocedure tegen Donald Trump?

Orange man bad. Kent u die uitdrukking? De Amerikaanse president Donald Trump haalt bij het journaille het bloed onder de nagels vandaan en dat merken we aan de berichtgeving. Hij kan werkelijk niks goed doen, de arme man. Wat is er nu weer aan de hand?

De Democraten willen Trump afzetten, schrijft NOS. Hij heeft zijn collega in Kiev kennelijk gevraagd of die niet eens een onderzoekje wilde doen naar zijn politieke rivaal Jo Biden. NOS:


'Trump ontkende aanvankelijk alles, maar hij heeft inmiddels toegegeven dat hij met de Oekraïense president heeft gesproken over Biden en corruptie. Hij ontkent dat hij Zelensky onder druk heeft gezet door financiële steun stop te zetten. "Ik had druk kunnen zetten, als ik dat wilde", zegt Trump. "Maar dat deed ik niet."

De Amerikaanse president wil dat Oekraïne een onderzoek begint naar Joe Biden en zijn zoon Hunter. Toen Biden nog vice-president was onder Obama, werkte Hunter Biden voor een Oekraïens energiebedrijf.’

Men valt er kennelijk over dat Trump een dergelijk verzoek bij een ander staatshoofd neerlegt. Het zou erop kunnen lijken dat hij Kiev onder druk zet om zo zijn eigen politieke vijanden te beschadigen, inderdaad niet sjiek. Inmiddels is het complete transcript van het beruchte telefoongesprek beschikbaar. Trump vraagt de Oekraiënse president Zelensky inderdaad om ‘er eens naar te kijken’. Volgens Trump hebben Jo Biden zijn zoon Hunter zich eerder met een specifieke corruptiezaak bemoeid.

Opmerkelijk genoeg vraagt geen enkele Nederlandse journalist zich af of welke corruptiezaak het gaat. Zonder die achtergrondkennis is het lastig om te beoordelen of Trump inderdaad over de schreef is gegaan. Bij deze corruptiezaak gaat het om het handelen van een zekere Mykola Zlochevski van het oliebedrijf Burisma, hier links op de foto. Al in 2015 besprak ik hem met Adjiedj Bakas bij Café Weltschmerz, op 16 minuten en 50 seconden. Maar wie is die Zlochevski eigenlijk? Tot morgen!


Lees meer

Update HEE3: wanneer krijg ik mijn boek?

Een terechte vraag. Er is goed nieuws en slecht nieuws. Om met het laatste te beginnen (en zo dramatisch is het allemaal ook niet): de laatste proefdruk bevatte een aantal tenenkrommende onzuiverheden, dus die heb ik afgekeurd. Bij het maken van een boek levert de schrijver een PDF aan, die als het goed is stevig is gecontroleerd. Voordat er een pallet boeken wordt afgeleverd, kan de schrijver de proefdruk nog eens kritisch bekijken. In het fysieke boek zijn altijd fouten te ontwaren die in het digitale document niet opvielen. Wat nu?

Wie wel ballen heeft, corrigeert de fouten, stuurt het verbeterde document naar de drukker en laat het boek vervolgens meteen in een grote oplage drukken. Als er dan nog onacceptabele fouten in het document zitten, dan mag het pallet alleen wel bij grofvuil, wat een omvangrijke kostenpost oplevert. Minder helfhaftige geesten vragen daarom eerst om nog weer een proefdruk, hoewel ook daar weer nieuwe fouten in ontdekt kunnen worden, waarna dit proces zich weer herhaalt. Op een gegeven moment is natuurlijk wel klaar, maar toch heb ik besloten nog een keer een nieuwe proefdruk aan te vragen. Het drukken en versturen daarvan duurt steeds een week. Als dit document goed is, dan is het boek leverbaar.

In Het Euro Evangelie zit letterlijk jaren werk. Zo op het einde van het proces is het aanlokkelijk om het maar klaar te hebben en het boek gewoon te laten drukken, maar dat mag niet ten koste gaan van de kwaliteit. Ik vraag u nog om een klein beetje geduld, bij voorbaat dank. Het was tevens de bedoeling om de bestelsite, gebruikmakend van Mollie Payments, te lanceren als de finale proefdruk gereed is, wat dus volgende week zal zijn. Er zijn wat bureaucratische probleempjes die ook vertraging opleveren, dat is vooral irritant maar niet levensbedreigend. Zo moet ik een BTW-nummer omzetten en dat vergt 17 formulieren in zesvoud, bijvoorbeeld. Intussen zijn er al bijna 1.000 mensen die meedoen met het maken van de film, het kopen van het boek of het opzetten van het nieuwe mediabedrijf dat niet aan goedkope emotie doet maar simpelweg kloppende feiten en cijfers brengt. Dat is het goede nieuws. De animo, om het Nederlandse medialandschap eens grondig op te frissen, is enorm. We zijn nog niet officieel begonnen of het loopt al storm. Het levert wat praktische bezwaren op, want 1.000 mensen appen, bellen en mailen me nu in privé met allerhande vragen. Die beantwoord ik met plezier maar omdat dit aantal ook nog eens stevig groeit, gebeurt het wel eens dat ik iemand mis, of dat een mail met een vraag in de spamfolder terecht komt, bijvoorbeeld. Daar is al een praktische oplossing voor die ik later deze maand ga presenteren. Al met al zijn er de logische opstartproblemen waar te nemen, wat vooral komt omdat de interesse groot is. Minder politiek correct gezegd: ik bezwijk bijna onder alle belletjes, maar uw interesse is hartverwarmend en spoort me aan om door te pakken, u wil dit. Dan gaan we dat regelen.

Zodra het boek leverbaar is, gaan we verder met de film. Er zullen dan ook (kostenneutrale) discussiebijeenkomsten worden georganiseerd op verschillende plekken in het land. Gesprekken met de genoemde 1.000 mensen leert dat daar een grote behoefte aan is en elk excuus om te borrelen is er een.

Ik dank u hartelijk voor uw enthousiasme in Het Euro Evangelie, maar ik vraag om nog een klein beetje geduld.

Lees meer

Het Euro Evangelie III is bijna leverbaar

Het klopt, uw geduld is op de proef gesteld. De bevalling bleek wat zwaarder dan aanvankelijk gedacht, maar met ruim 400 pagina's hebben we het dan ook over een veel grotere baby. Op dit moment is de laatste proefdruk van Het Euro Evangelie III: Tijd om te Kiezen aangevraagd. Als die goed is, kan het boek geleverd worden. Het aanvragen van een proefdruk kost drie werkdagen. Dat het boek dan leverbaar werd tijd ook, want als we naar de koers van Deutsche Bank kijken is die volgende crisis niet ver meer weg.

Vervelend dat er dan net een bankenunie is opgetuigd, dus als er nog een keer een bank in een ander EU-land omvalt, krijgt Nederland het bonnetje. Bestellen kan in de webwinkel hierboven. Later deze maand komen we met een compleet vernieuwde website, want we gaan een nieuw journalistiek medium opzetten. Er is immers genoeg identiteitsgedram in de bestaande kletsprogramma's. Weinig journalisten besteden aandacht aan de grote thema's die van het volgende decennium geen leuk tijdperk voor Nederland zullen maken.

De volgende stap is natuurlijk dat we Het Euro Evangelie gaan verfilmen. Maar eerst geldt: sterkte met lezen.

Voorwaarts!

Nota bene: Mollie Payments (met het handige iDeal) werkt nog niet. Daar moeten nog een paar bureacratische stappen voor worden gezet, waarbij gemeente en fiscus iets gaan aanleveren. Dat gaat niet zo snel als gehoopt. Een handmatige betaling heeft hetzelfde effect.



Lees meer

Crowdfunding voor Het Euro Evangelie: The Movie

Wat is het Euro Evangelie? Europese landen willen krankzinnig snel integreren, met de euro als eenheidsmunt als kers op de taart. In die drang wordt over allerlei redelijke bezwaren heen gewalst, zoals de risico’s van financiële instabiliteit (landen als Griekenland kunnen niet meekomen) en de verspreiding van criminaliteit. Europese integratie is dus een doel op zich, dat iets mag kosten; daarom, een evangelie. Aan de vooravond van de volgende crisis vormen de Europese economieën onverminderd een disfunctionerend geheel dat nog moet beginnen met het opruimen van de rommel van de vorige crisis. Dat gaat geen feest worden. Om uit te leggen hoe het fout ging, wat de meest prangende risico’s zijn en waar we de oplossing kunnen zoeken, komen er een film en een boek. De derde druk van het Euro Evangelie kan bijna besteld worden, maar de film gaan we crowdfunden. Het standaardbedrag is € 20, want dat zou u ook uitgeven aan een romantische komedie of een stripheldenfilm. Ook leuk, maar nu werkt u echter mee aan het maken van een document waarbij we straks wel tegen onze kinderen kunnen zeggen; we wisten het. Of we er iets mee deden is dan een tweede, maar dit is het begin van het vinden van een oplossing. Meer overmaken mag natuurlijk ook. Het streefbedrag is € 200.000. Dat is niet weinig, maar ook niet veel. We gaan door heel Europa heen, van witwasbanken naar vluchtelingenkampen en megalomane bouwprojechten op krediet tot oma’s wier pensioen is opgeknipt waardoor ze nu weer sinaasappelen langs de snelweg staan te verkopen. Om het prachtig mooi te maken en toegankelijk te houden voor de wereld buiten Nederland moet er veel werk worden gezet en ook kilometers worden gevlogen, vooral daar gaan de kosten inzitten. Meedoen levert automatisch het recht op openheid over het project op, dat wil zeggen dat u van letterlijk elk uitgegeven dubbeltje mag weten waar het aan is opgegaan. Het is het streven om de film in september uit te brengen, met Prinsjesdag 2019. Er wordt nu immers aan een bankenunie gewerkt, dus het zou wel eens de laatste keer gaat dat Nederland iets over zijn eigen begroting te zeggen heeft. Doe mee en stort die twee tientjes - meer mag ook - op: NL38 ABNA 0838 1215 86 Tnv. Stichting RED, onder vermelding van ‘Het Euro Evangelie’. Laten we er iets moois van maken.

Klikt u hier voor een gesprek over het project met Sven Hulleman.

Klikt u hier voor een antwoord op veelgestelde vragen.

Lees meer

Het Euro Evangelie: The Movie komt eraan!

Er is iets grondig mis met de EU, de euro, de grenzen en de Europese markt die gekenmerkt wordt door concurrentievervalsing. Dat ligt aan de versnelling in de Europese integratie van eind jaren ‘80 en begin jaren ‘90, met de verdragen van Luxemburg, Schengen en Maastricht, die gingen over resp. markt, migratie. Een EU waarin exporteurs van links tot rechts hun spullen kunnen verkopen is economisch zeer voordelig gebleken, blijkt uit tal van onderzoeken. Dat was in 1958 geregeld maar dertig jaar later bleek de succesvolle Europese Econonomische Gemeenschap politiek gezien niet ver genoeg te gaan: er moest en zou een federaal Europa komen, ook als de burgers daar geen zin in hebben.

Daarom koos men voor een gebrekkige unie, met alle gevolgen van dien. Neem de euro, onze eenheidsmunt. Zoiets kan wel werken, ook met landen die totaal verschillend zijn, maar dan moet er een centraal orgaan zijn dat herverdeelt en overtredende landen straffen kan opleggen. Een muntunie vergt dat de rijke landen tot misschien wel vijf procent van hun economie in de pot moeten leggen, zeker ook voor slechte tijden. Daar was men niet toe bereid. Dus begonnen we aan een muntunie zonder de onderdelen die nodig zijn om het project te laten slagen: dat werd dus een drama. Met betrekking tot grensbewaking en eerlijke concurrentie zijn er soortgelijke problemen. Pas als we drastische keuzes durven te maken, komen we uit de impasse. Of een eenheidsmunt te behouden is is echt de vraag, de interne markt daarentegen is het redden waard.

Dat is de kern van Het Euro Evangelie. Het uitbreiden, met nieuwe landen die allemaal hun eigen problemen meenemen en met nieuwe bedenkelijke vormen van integratie zoals een bankenreddingsfonds, wordt gedreven door politieke ideologie en niet door economische rationaliteit. Het boek was er al en daar zit deel drie van aan te komen, as we speak rond ik het af. Maar om het beter uit te leggen kom ik met een film, een documentaire. Daarin leg ik uit hoe we in de problemen zijn geraakt, wat de grootste hoofdpijndossiers in de EU zijn en wat de oplossingen zijn. Ik ga dit project crowdfunden, de kosten gaan over de ton heen. Zelfs voor de start is er al zoveel steun, ook daadwerkelijke financiële steun, dat de film er gaat komen.

Op donderdag 28 februari om 17:00 kom ik met de officiële aftrap van het project. Volg het op social media onder #HEE3 en blijf op de hoogte van de laatste ontwikkelingen! Kijk hier naar het gesprek over het project bij Cafe Weltschmerz.

Lees meer

U heeft een baan met pensioen en hypotheek? Koop maar vast wat golfplaat

Het klinkt zo slim. Je bent een millennial met een universitaire opleiding, iets in een creatieve richting misschien. Koop dat huis nou, zeggen je ouders die allebei eerlijk gezegd niet bijster hard werken, want een huis wordt altijd meer waard. En je moet sparen voor je pensioen, dan heb je iets voor later. Wat ze er niet bij vertellen is dat je pensioen je eigen hypotheek als bezit heeft, het zijn geen twee losstaande dingen. Op het moment dat de babyboomers massaal gaan sterven en verkopen, laten ze een overaanbod van matige huizen achter met te hoge hypotheek. Dan stort alles is. Een tactiek van de verschroeide aarde, uit de Russische militaire doctrine, tegen je eigen kinderen.  

Lees meer

Wat moeten we toch met die vermaledijde euro?

Europa besluit om een eenheidsmunt te maken, tussen allemaal landen die niet echt (of echt niet) op elkaar lijken. Een crisis is het logische gevolg. Maar wat moeten we nu doen? Vier vragen met antwoorden voor zover die bestaan.

Lees meer

ASR worstelt met woekerpolis, greenwasht hard met verhaal over wapens


Verzekeraars en hun marketeers hebben het maar moeilijk. De zorg is namelijk helemaal niet geschikt voor marktwerking, dus hoe kan een verzekeringsproduct dan toch in de schijnwerpers worden gezet? Door het in een ethisch of groen jasje te hijsen. Leuk geprobeerd, maar het slaat natuurlijk nergens op.

Lees meer

Waarom dalen de koersen van banken zo hard (1/2)

De koersen van banken zijn hard aan het dalen, zo verloor ING bijna de helft van de waarde in de afgelopen elf maanden. Dat is een teken aan de wand, een grote indicatie van een nieuwe kredietcrisis. Wat betekent dat voor gewone mensen? Die vraag bewaren we voor deel twee, eerst de vraag: waarom is dat zo, dat een sterk dalende koers een indicatie van een nieuwe kredietcrisis is?

Technisch failliet

Eerst een begrip, de zogeheten efficiënte-markthypothese (EMH). Klinkt moeilijk, is het niet. Stel dat een bank weet dat een enorm schandaal dreigt uit te lekken, waarbij er een schade door bijvoorbeeld een boete van meerdere miljarden te verwachten is. En stel dat die schade groter is dan het eigen vermogen van de bank, de buffer tegen onverwachte verliezen. In dat geval is de bank eigenlijk technisch failliet, al ziet deze er van de buitenkant nog hartstikke gezond, glimmend en imposant uit. Een handgranaat waar de pin uit is getrokken, heeft immers ook nog steeds een hele mooie ronde vorm. Voorlopig dan.

De directie vraagt de medewerkers – enige tienduizenden – om het schandaal onder de pet te houden. Als de tijd rijp is, komt de CEO zelf wel met een mededeling, of niet. Medewerkers bij deze bank hebben nu een enorme prikkel om hun spaargeld dat ze in aandelen van hun eigen werkgever hebben geïnvesteerd, te dumpen. Om te voorkomen dat bankiers op deze manier misbruik maken van voorkennis, is het ze verboden om zo maar aandelen van de eigen bank te kopen of te verkopen.

Een andere route is dat ze een vriendje vragen om te speculeren op een koersdaling, want ze weten iets dat de buitenwereld niet weet. Daarom zijn er weer allemaal regels tegen het delen van dit soort informatie. Een bankmedewerker moet zelfs opgeven wat de beleggingen van de eigen moeder zijn. Met dit soort regels kan de bank om het hardst proberen het schandaal niet uit te laten lekken.

Aandelen dumpen

Uiteindelijk zal het toch zo goed als onmogelijk zijn om het slechte nieuws binnen de bank te houden. Werknemers borrelen namelijk en worden op de verkeerde plek loslippig, een journalist kan iets opvangen, er is zelfs sprake van bedrijfsspionage, een externe adviseur zoals een accountant of een advocaat kan zich verspreken; er is vast wel ergens een gaatje waar het nieuws uit kan weglekken. En op dat moment beginnen marktpartijen, al zijn het er maar een paar, te speculeren op een koersdaling. De makkelijkste manier is het dumpen van de eigen aandelenpositie tegen een lagere prijs.

Omdat de koers zo hoog is als de prijs die is overeengekomen bij de laatste transactie, kunnen een paar individuen de marktprijs van een aandeel in een grote bank als ING of Deutsche Bank al met procenten omlaag duwen. De buitenwereld hoeft dan niet te begrijpen waarom die koers zo aan het dalen is, de oorzaak is irrelevant. De mensen die op de lage koers handelen, hebben informatie die u niet hebt. De belangrijke informatie zit al in de prijs, de kern van het idee van de EMH. Daaruit vloeit voort dat het beter is om niet bijdehand te doen en te denken dat de markt het fout heeft. Daalt de koers, langdurig en hard, dan is daar een reden voor, ook als u die niet kunt bedenken.

Komt het slechte nieuws later eenmaal uit, dan is de koersdaling op dat moment beperkt, want handelaren hielden allang rekening met slecht nieuws, ook als die informatie niet eerlijk is verkregen. In het jargon zegt men dan dat het slechte nieuws al is ingeprijsd. Een kleine belegger doet er daarom verstandig aan om bij grote volatiliteit niet te proberen een graantje mee te pikken, want deze staat naar informatievoorziening meteen al met 10-0 achter. Uit meerdere voorbeelden blijkt dat de directeur van een groot bedrijf met slecht nieuws kan komen, zonder dat de markt reageert. Dat was al gebeurd, want iedereen wist stiekem al dat er slecht nieuws aan zat te komen.

Boekwaarde te hoog

Een ander begrip is de Price-To-Book ratio, of P2B. Dat is een sommetje van twee anderen factoren, beter illustreren we het met een meer handzaam voorbeeld: een duur koophuis, waar een heel naïef gezin in woont. Stel dat het koophuis een miljoen waard is (want tegen die prijs hebben ze het twee jaar geleden gekocht) en er een hypotheek van € 940.000 op is gevestigd. Kennelijk hebben de kopers € 60.000 aan spaargeld meegenomen. De waarde van het gezin is daarom € 60.000, we nemen even aan dat ze geen andere bezittingen hebben. Die waarde krijgen we door simpelweg de boekwaarde van het huis te pakken en daar de schulden van af te trekken.

Op een dag besluit het gezin te emigreren, ze willen graag binnen een dag weg. Aan voorbijgangers bieden ze aan dat deze het huis voor € 60.000 mogen krijgen, als ze de hypotheek maar overnemen. Dat levert wat administratieve rompslomp op, maar dan mag de koper de waardestijging over de afgelopen twee jaar in de zak steken. € 60.000 is een redelijke prijs, want als een koper het huis krijgt, verkoopt voor € 1 miljoen maar waarschijnlijk meer en de hypotheek van € 940.000 aflost, dan blijft de genoemde € 60.000 over.

Na enkele uren komen er wel geïnteresseerde kopers langs, maar niemand wil € 60.000 betalen. De eerste bieder stelt € 45.000 voor, de volgende € 30.000. Nog een uur later wil iemand € 20.000 betalen, een kwart van de boekwaarde die het gezin in gedachten had. Die € 20.000 is de marktwaarde, want dat is wat mensen er voor over hebben. Het gezin begint nu door te krijgen dat hun idee van de boekwaarde niet correct is. Nog later komt er een makelaar die gerespecteerd is, om zijn kennis en integriteit. Let wel, dit is een hypothetisch voorbeeld. Deze makelaar kijkt nog eens goed naar het huis en besluit € 15.000 te bieden. Het gezin aanvaardt het bod, maar wil wel weten waarom er geen € 60.000 wordt geboden. De makelaar legt het uit. Volgens hem klopt de berekening van de boekwaarde niet.

Verborgen gebreken

Die € 940.000 schuld is hard, want dat is wat de bank ooit terug wil hebben. Die € 1 miljoen echter niet, want er zitten allemaal verborgen gebreken in het huis, het gezin was dat allemaal ontgaan. Ze hebben minstens € 45.000 teveel betaald aan de vorige eigenaar, die ook niet eerlijk is geweest over die verborgen gebreken: erg vervelend allemaal. De P2B van dit huis is 25 procent, een kwart. Het gezin had er € 60.000 voor willen hebben (boekwaarde bezittingen min schuld) maar ze krijgen er slechts € 15.000 voor, een kwart dus.

Uit het voorbeeld van de bank en de EMH blijkt dat die € 15.000 een betrouwbaarder getal is dan de boekwaarde van € 60.000. Op dezelfde manier kunnen we echter ook de gezondheid van de bank zelf beoordelen. Een bank heeft allemaal bezittingen op de balans, zoals kredieten die met landen als Italië en Griekenland zijn afgesloten, of hypotheken verstrekt aan klanten die totaal niet kredietwaardig zijn. Verder heeft een bank zelfs schulden, zoals spaargeld dat ze hebben aangetrokken. Als u spaargeld naar de bank brengt, dan moet de bank dat op uw verzoek terugbetalen. Daarom is spaargeld voor de burger een bezit, maar voor de bank een schuld.

Net als het gezin, dat meer bezit had dan schuld (€ 1 miljoen aan huis, dachten ze, tegenover € 940.000 aan hypotheek), heeft een bank ook meer bezit dan schuld – als het goed is. ING heeft bijvoorbeeld € 850 miljard aan bezit, zoals verstrerkte hypotheken, de eigen kantoren met zo’n oranje leeuw erop, beleggingen, staatsleningen, noem maar op. Daarnaast is er voor € 800 miljard aan schuld, spaargeld is de grootste schuldenpost voor ING. Het verschil is € 50 miljard, het eigen vermogen van de bank.

Omdat de koers zo hard aan het dalen is, is de marktwaarde nu veel lager dan de boekwaarde. Als we naar de balans kijken, opgesteld door de boekhouders van ING zelf, is de waarde van ING dus € 50 miljard. Maar beleggers vinden dat de bank niet meer waard is dan € 43 miljard. Die 43 delen door 50 levert een percentage op van 87 procent. ING heeft dus een PTB van minder dan 100%, het punt waarop de markt denkt dat de boeken van de bank wel kloppen.

Systeembanken

Hoe scoren de Europese systeembanken eigenlijk? ING zat, zoals we zagen, op 87 procent, dus het oranje ING-balkje komt een stukje links van de 100 procent in het midden uit.


De Scandinavische banken doen het het best, net als OTP uit Hongarije. Ernstig genoeg gaat het vooral om banken die geen euro hebben. Nederlandse banken doen het eigenlijk best redelijk, maar ze hebben dan ook een pijnlijke redding achter de rug. Voor Franse en Italiaanse banken geldt dat niet, die staan dan ook laag. Pijnlijk genoeg geldt dat ook voor de Duitse banken Deutsche Bank en Commerzbank. De eerste heeft een P2B van 25 procent. Dat betekent dat een belegger een aandeel Deutsche Bank met 75 procent korting kan krijgen, maar nog steeds loopt deze met een grote boog om de bank heen.

Waarom deze belegger dat doet? Omdat hij weet dat de balans niet klopt, er gaan nog allemaal lijken uit de kast vallen bij deze banken die in het hart van het eurosysteem zitten.

En de markt heeft altijd gelijk.

Vindt u dit verhaal te moeilijk? Doe het dan zo. Zoek een bankier op van Deutsche Bank, en vraag hem of hij denkt dat zijn werkgever gezond is. Natuurlijk, zal het antwoord zijn. Prima. Vraag hem vervolgens: stop je je eigen spaargeld dan ook in het aandeel van je eigen werkgever? Het antwoord laat zich raden.


Lees meer

Petro Porosjenko van Oekraïne is waanzinnig corrupt (bewaart half miljard in Haagse brievenbus)

Lees meer

Waarom de Italiaanse economie gaat instorten in slechts vijf grafieken

Onze MinPres Mark Rutte is 'zeer bezorgd' als het om Italië gaat. De regering daar doet haar uiterste best om de overheidsschuld nog verder te laten escaleren, wat de eurozone uit elkaar drijft. Nederlanders moeten immers de broekriem aanhalen, terwijl onze schuld minder dan de helft van de Italiaanse is. Veel Europese regeringsleiders willen graag dat Italië gaat hervormen, zodat de economie weer gaat groeien. Dat is een illusie waar we onszelfs beter vandaag nog genezen.

Productiefactor
Ja, kijk maar naar de Grieken, daar gaat het ook zo lekker. Laten we eens eerlijk zijn: het is onmogelijk dat Italië op korte termijn uit de schuldenlast gaat groeien. De twee productiefactoren daartoe zijn kapitaal en arbeid en met beide gaat het niet zo goed. Om met arbeid te beginnen: laten we de jaarlijkse mutatie van de in Italië geboren bevolking eens bekijken.


Er zijn veel statistieken beschikbaar om de demografische teruggang van Europa in kaart te brengen, dit is slechts een manier. Door verbeteringen in de medische wetenschap daalt het sterftecijfer al meer dan een eeuw. Maar vrouwen in Europa zijn gestopt met kinderen maken. Dat verschijnsel heeft meer effect op de omvang van de bevolking dat het teruggelopen sterftecijfer. Sinds het midden van de jaren '90 is Italië gaan krimpen, nu met bijna 200.000 zielen per jaar. De combinatie levert ook een sterk verouderde bevolking op. De Italiaanse beroepsbevolking is op zijn retour, een pijnlijke maar onvermijdelijke conclusie. Het is zelfs zo erg dat de krimp groter is dan tijdens de wereldoorlogen en een verbetering zit er de komende decennia niet in.

Maar het ging economisch toch juist beter met Italië? Een statistiek die veel voorbijkomt op deze site, als het om de discussie over de euro gaat, is de handelsbalans. Die van Italië was altijd heel slecht maar was de afgelopen jaren toch zelfs positief, hoewel licht?



Klopt. Rondom de introductie van de euro zien we het Griekse effect: onterechte deelname aan de euro zorgt ervoor dat banken denken dat Italië ooit wel een bailout van de EU zal krijgen, al is dat per verdrag illegaal. Alleen is de aanwezigheid van Italië in de muntunie dat ook, dus dat maakt niet uit. Er onstaat een orgie van consumptie op krediet, waardoor mensen ten onrechte denken dat de euro voor meer welvaart zorgt. In werkelijkheid groeit de schuld, niet daar nuttige investeringen maar door consumptieve bestedingen. Rond 2008 stopt dat feest, de bekende Kredietcrisis.

Orgie op krediet
Maar die was toch over? Nee, natuurlijk niet. De handelsbalans van Italië is inderdaad niet meer zo slecht, maar dat komt omdat niemand het land nog geld durft uit te lenen. Ook aan een slechte kredietwaardigheid zit een einde. Daarom daalt de import en bij gelijkblijvende export daalt de handelsbalans. Dat is een goede score, maar om de verkeerde reden. Vergelijk het met een zeer verlieslatend bedrijf, dat kan aan het einde van het jaar mooi wel wat belasting terugvragen. Is dat een reden voor een feestje?


De enorme externe schuld (het resultaat van heel lang een handelstekort hebben) stijgt dus niet meer, maar dat betekent dat de schuld niet al ontzettend hoog is. Het is als de dronkelap die dertig bier opheeft, maar de laatste tien minuten wel een daling in zijn alcoholconsumptie heeft laten zien.

Nu zit Italië in de vervelende situatie dat er afgelost moet worden op die schulden, terwijl investeringen om economische groei te realiseren nog meer schuld vergen. Dat is een vervelende spagaat. Het is een bekende mythe dat de ECB wel geld in de economie pompt om die te stimuleren.

Investeringen
We hebben hier wel eens eerder aangetoond dat dat extra geld de productieve sector (de non-financial corporations) van de eurozone nooit bereikt en dus ook nooit aan groei kan bijdragen.

Die statistiek, specifiek voor Italië, is vrij dramatisch. In 2011 leenden alle banken samen € 926 miljard uit aan het Italiaanse bedrijfsleven en consumenten. Omdat banken zijn ingestort door al dat overmatige krediet uit het verleden, is er niet meer geld voorhanden om nieuwe investeringen te faciliteren. Banken dragen nu € 200 miljard minder bij aan de Italiaanse economie dan op de top.

Investeringen zijn een onderdeel van de nationale economie en zorgen voor nog meer inkomen in de toekomst. Om de economische activiteit van een land in de toekomst in te schatten, is het nuttig het verloop van die investeringen in de gaten te houden.

In vergelijking met andere landen doet Italië het ook hier slecht, dat kan bijna niet anders na het voorgaande. Zo erg als Griekenland is het niet, maar Italië is geen Nederland of Duitsland. De investeringen liggen 20 procent lager dan op het maximum van tien jaar geleden, net als de kredietverlening aan de productieve sector. Dat die twee elkaar volgen is natuurlijk geen toeval.

Conclusie
Italië heeft een bedrijfsleven dat 20 procent minder kan lenen wegens overkreditering voor onzin uit het verleden en daardoor langdurig 20 procent minder investeert, bij een krimpende beroepsbevolking nog eens. Daarom kan het niet anders dan dat Italië een periode van langdurige economische krimp tegemoet gaat, met alle sociale gevolgen van dien. Kun je hervormen wat je wil, het is zoals het is.

Maar met Nederland gaat het toch heel goed? Vooruit. Maar we hebben sinds kort wel een Europese bankenunie, waarbij we garant staan voor elkaars schulden: een bijzondere uitleg van 'geen cent meer naar de Grieken'. Als Italië valt, en vallen zullen ze, dan krijgt Nederland de rekening gepresenteerd. Ook dat is een feit.

Lees meer

Takbir! Hoofdkantoor Unilever is in handen van een shariabank uit Bahrein

Lees meer

De volgende Crisis

Hoe staat de financiële sector er tien jaar na de val van Lehman Brothers voor? Niet zo goed. Het is makkelijk om te stellen dat er 'ooit wel weer een nieuwe klap komt' maar dat is inderdaad makkelijk. Het gaat binnenkort vast ook wel weer een keer regenen.

Lees meer